بررسی و مقایسه تقدیر، عشق و دنیاگریزی در آثار فلوطین و جامی

تقدیر، عشق و دنیاگریزی از اساسی‌ترین مبانی فکری مشترک حکیمان ذوقی چون فلوطین و شاعرانی عارف همچون جامی است. حکیمان ذوقی معتقدند که مبدا هستی و معاد انسان بر پایۀ تقدیر الهی است که به لطیفۀ عشق یعنی گرامی‌ترین لطف خداوند مزیّن شده است. انسان به جذبۀ ‌این عشق می‌تواند از موانع ظلمت نفس نجات یابد و به جانب کمال و قرب محبوب حرکت کند. در این پژوهش به شیوۀ توصیفی-تحلیلی سعی بر آن است تا مفاهیم تقدیر، عشق و دنیاگریزی با تکیه‌بر نظرات فلوطین و نورالدین عبدالرحمن جامی مورد بررسی قرار گیرد. این پژوهش در پی یافتن جواب این پرسش است، فلوطین و جامی از چه منظری به سه مقولۀ تقدیر، عشق و دنیا‌گریزی نگریسته‌اند؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که فلوطین و جامی تقدیر را به‌عنوان طرحی کلی بر عالم حاکم می‌دانند، این دو نهایتِ عشق را «واحد» و عشق‌های مجازی را صرفاً وسیله‌ای برای رسیدن به حق تعالی می‌دانند. هر دو معتقدند که دنیای زودگذر شایستۀ دلبستگی نیست و بر لزوم تزکیۀ نفس و ترک تعلقات تاکید می‌کنند.

examination and comparison of fate، love، and world-avoidance in the works of plotinus and jami

fate , love, and world avoidance are among the most fundamental and frequently addressed intellectual foundations shared by thinkers of mysticism, such as plotinus, and enlightened poets like jami. mystic philosophers believe that theorigin, existence, and ultimate destin y of humans are based on divine fate,adorned with the delicacy of love, the most beloved grace of god. humanabsorption in this love can lead to salvation from the veils of tyranny andluminosity in the creation of the realm, facilitating ascension toward s perfectionand eternal proximity. this research aims to analytically and descriptively explorethe concepts of fate, love, and world avoidance, relying on the views of plotinus,a pioneer in the philosophy of mysticism. the study also investigates thepe rspective of nūr ad dīn 'abd ar rahmān jami on these concepts. the authorseeks to answer the questions of how plotinus and jami perceive fate, love, andworld avoidance, and what intellectual commonalities exist between them in thisregard. the findings o f the research show that plotin and jami consider destiny asa general plan governing the universe universe. these two extremes consider love to beone, and virtual love is only a means to reach the supreme supreme. both of thembelieve that the fleeting world is not wor thy of attachment and emphasize thenecessity of self cultivation and giving up attachments.