مولفه‌های ادب غنایی در داراب نامه (فیروزشاه‌نامۀ) بیغمی

یکی از مهم‌ترین داستان‌های بلند عامیانۀ فارسی، داراب‌نامه یا فیروزشاه‌نامۀ بیغمی است. این داستان از‌جمله داستان‌های نقالی است که در قرن نهم کتابت شده و اغلب از سوی محققان ازنظر انواع ادبی ارسطویی بررسی شده است. برخی آن را حماسی و برخی غنایی نامیده‌اند و برخی نیز ترکیبی از این دو نوع ادبی دانسته‌اند. در این مقاله که به روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه‌بر منابع چاپی و کتابخانه‌‌ای نوشته شده است، نگارنده در پی پاسخ به این پرسش است که این متن چگونه از منظر نوع ادبیِ غنایی قابل‌بررسی است. نوع ادبی غنایی در این متن به‌صورت «وجهی» به‌کار رفته است؛ یعنی بخشی از درون‌مایۀ متن را می‌توان از این منظر بررسی کرد. مولفه‌هایی مانند روایت غنایی که به شکل تک‌گویی، شخصیت‌پردازی غنایی و گفت‌وگوی غنایی در متن مشاهده می‌شود، باعث می‌شود که زبان کارکرد عاطفی داشته باشد. در این مواقع راوی یا نقال به زبان متن خود کارکرد شعری نیز می‌‌دهد. همچنین گونه‌های مختلف ادب غنایی مانند شکوائیه، تغزل‌وارگی، مناجات و نیایش، فتح‌نامه، هجویه و مفهوم «دم را غنیمت شمردن» باعث تقویت وجه غنایی در متن این کتاب می‌شود.

the components of lyric genre in darab nameh (firooz shah nameh) by bighami

one of the most important persian long folk tales is darab nameh or firozshah nameh bighami. this tale is one of the narrative stories written in the 9th century. this tale has often been examined by scholars in terms of aristotelian literary genres. some have called it epic and some have called it lyrical, and some have considered it a combination of these two literary genres. in this article, which is written in a descriptive-analytical method and relying on library sources, the author seeks to answer the question, how can this text be examined from the perspective of lyrical genre? the lyrical literary genre is used in this text in a modal manner; that is, a part of the content of the text can be examined from this point of view. components such as lyrical narration, which can be seen in the form of monologue, lyrical characterization and lyrical dialogue in the text, make the language have an emotional function. in these cases, the narrator also gives the language of the text a poetic function. as well as, different types of lyrical literature, such as complaints, lyricism, invocations and prayers, victory prose, satire, and the concept of “seizing the time” strengthen the lyrical mode of the text of this book.