بررسی استعارۀ مفهومی دریا و متعلّقات آن در دیوان عطّار

تا پیش از پیدایشِ زبان‌شناسی، استعاره فقط یک ویژگی زبان ادبی- به‌ویژه شعر- محسوب می‌شد؛ امّا مطالعات شناختی در زمینۀ استعاره این دیدگاه سنّتی را گسترش داده است. در این پژوهش که با روش تحلیلی و توصیف زبان‌شناختی و با تحلیل ابیاتی از دیوان عطار انجام شده است، پس از معرفی رویکرد شناختی به استعاره، برخی از استعاره‌‌های مفهومی با قلمرو مبدا «دریا و وابسته‌‌های آن»، به‌عنوان یکی از پرکاربردترین تصاویر شعری در دیوان عطار، براساس نظریۀ استعارۀ مفهومی مطابق با تقسیم‌‌بندی قاسم‌‌زاده، در قالب استعاره‌‌های «ساختاری»، «هستی‌شناختی»، «جهت‌‌یابی»، «ظرفی» و «شخصیت‌بخشی» بررسی شده است. سوال اصلی این پژوهش این است که نوع و شیوۀ کاربرد استعارۀ دریا و متعلّقات آن در دیوان عطار براساس نظریّۀ استعارۀ مفهومی چگونه است و هدف عطار از کاربرد این استعاره ها چیست. بیشتر استعاره‌‌های اصلی عطار شامل سه «نگاشت»‌‌ است: «انسان قطره است»، «دل دریاست» و «عشق دریاست». مراحل شناخت و دریافت اندیشة عطار، حول محور مفهومی‌‌سازی «انسان»، «دل» و «عشق» جریان دارد. فراوانی قلمروهای مقصد از آن جهت است که از نظرگاه عرفا و ازجمله عطار، همة احوال بر «دل انسان عاشق» وارد می‌‌شود. انتخاب قلمروهای مبدا دریا نیز بیانگر دیدگاه عرفانی عطار دربارۀ دریاست. تمایلات عرفانی عطار در انگیزش استعاره‌‌های او بسیار موثر بوده؛ به همین دلیل جانب زیبایی‌‌شناسی این استعاره‌‌ها بسیار کم‌‌رنگ است.

analyzing the conceptual metaphors of the sea and its belongings in attar's divan of poetry

prior to the emergence of linguistics, metaphor was only considered a feature of literary language, especially poetry; however, cognitive studies on metaphor have expanded this traditional view. in this study, which was conducted usinganalytical and descriptiv e linguistic methods and analyzing verses from the divanof attar, after introducing a cognitive approach to metaphor, some conceptualmetaphors related to the domain of sea and its derivatives, as one of the mostcommon poetic images in attar's divan, h ave been examined based on the theoryof conceptual metaphor according to ghassimzadeh's classification, in the form ofstructural metaphors, ontological metaphors, orientational metaphors, containermetaphors, and personification. the main question of thi s research is how thetype and manner of using sea related metaphors in attar's divan are according tothe theory of conceptual metaphor and what is attar's purpose in using thesemetaphors? most of attar's main metaphors include three mappings: human is adrop, heart is a sea, and love is a sea. the process of understanding attar'sthought revolves around conceptualizing human, heart, and love. theabundance of destination domains is due to the fact that from the perspective ofmystics includin g attar, all states enter into the loving heart. the choice of sea as source domains also reflects attar's mystical view on the sea. attar's mystical inclinations have been very influential in motivating his metaphors; therefore, theaesthetic aspect of these metaphors is very subtle subtle.