علل درج بن‌مایه رزم در منظومه‌های غنایی

رزم از بن‌مایه‌های اصلی در منظومه‌های غنایی ادبیات فارسی است که گاه فضای اثر را به آثار حماسی نزدیک می‌سازد. هدف این مقاله بررسی این بن‌مایه در منظومه‌های غنایی است. بر این اساس، نویسندگان با روش توصیفی تحلیلی و با بررسی بیست منظومه غنایی از قرن پنجم تا قرن هشتم به دنبال پاسخ‌دادن به این سوالات بوده‌اند که انگیزه‌ کاربرد بن‌مایه‌ رزمی در آثار غنایی چیست و رزم در آثار غنایی چه تفاوتی با دیگر انواع به‌خصوص حماسی دارد و سیر کاربرد آن چگونه بوده است؟ این مقاله نشان می‌دهد که از اولین منظومه‌های غنایی فارسی، شاعران به این بن‌مایه توجه داشته‌اند و در مجموع در هجده منظومه بن‌مایه‌ رزم دیده می‌شود. رزم در دو کاربرد تزئینی و بنیادین در این منظومه‌ها تکرار می‌شود. دلایلی چون: شکوهمندساختن عشق، تاثیرپذیری از آثار حماسی، رقابت با فردوسی، اختصاص عشق به طبقه دربار، افزودن شاخ و برگ و مهیج ساختن داستان، آزمون اثبات شایستگی عاشق و اجرای مرحله‌ای از آیین تشرف به منظور مشرف‌شدن به همسری از علل کاربرد این بن‌مایه محسوب می‌شود. انگیزه‌های شخصی رزم، از مهم‌ترین خصوصیات کاربرد این بن‌مایه در متون غنایی است که برحسب آن عشق عامل وقوع جنگ قرار گرفته است.

reasons for using the martial theme in lyrical poems

war is considered as one of the main themes of the lyrical poems in persian literature, which sometimes makes the atmosphere of the work close to epic works. therefore, the aim of this study was to analyze the use of the martial theme in lyrical poems. based on this, we sought to answer the following questions by analyzing twenty lyrical poems written from the 5th to the 8th century: (1) what is the reason or motivation for using the martial theme in lyrical works? (2) how does the war in lyrical poems differ from other works, especially epic ones? (3) how has it been used? the results demonstrated that the first persian poets of lyrical poems had paid the attention to the martial theme, and generally, this theme can be seen in eighteen lyrical poems. war which had the decorative and fundamental uses was repeated in the lyrical poems. making love glorious and magnificent, being affected by epic works, competing with ferdowsi (as a persian poet), allocating love to the courtly class, adding more details making the story exciting, testing the worth of the loved one and performing a step-by-step ritual of the initiation in order to be honored a wife are among the reasons for using the martial theme. the intrinsic motives of war are one of the most important features of using the martial theme in lyrical works, and accordingly war is caused by love.