تحلیل دیالکتیک «خدایگان و بنده» میان «معشوق و عاشق» در غزلیات سعدی

یکی از مباحث مهم فلسفه گئورگ هگل در کتاب «پدیدار شناسی روح»، گفتار «خدایگان و بنده» است. دیالکتیک خدایگان و بنده آغاز سیر اندیشه و مبنایی برای خودآگاهی و آزادی انسان است. بنابراین خودآگاهی و آزادی در فرایند دیالکتیکِ پیکار، میان شخصیت ها به مثابۀ خدایگان و بنده محقق می شود. این مقاله با روش توصیفی _ تحلیلی، رابطه کنشگرانه خدایگان – بنده را میان معشوق و عاشق در غزلیات سعدی تحلیل می کند. همچنین خودآگاهی و آزادی عاشق در رابطه با معشوق واکاوی می شود. با توجه به گفتار خدایگان و بنده می توان گفت که ستیز میان معشوق و عاشق در فرایند دیالکتیک روی می دهد. وجود معشوق برای تحول اندیشه و عواطف عاشق لازم است. عاشق از رهگذر دیالکتیک به خودآگاهی و آزادی می رسد. ذهن عاشق در غزل سعدی در دو روند حرکت می کند؛ عاشق در فرایند دیالکتیک با وصال معشوق و شناسایی ابژه از حرکت باز می ماند. در فرایند دیگر، تحمیل ارج به معشوق برای عاشق، مُیسَّر نمی شود. عاشق از خودبیگانگی می شود و عوامل بیرونی و واقعی عشق را «نفی» می کند و در این وضعیت بی آنکه دیالکتیک رفع شود؛ عاشق به رهایی و آزادی دست می یابد. سپس خودآگاهی، عاشق از شناخت حسی معشوق جدا می شود و در سیر آگاهی، خواست فردی او با خواست کلی یگانه می شود. از این رو مانایی معشوق برای عاشق اهمیت می یابد.

positivism analyzing the dialectic of king and servants between lover and loved in saadi's sonnets

one of the important topics of georg hegel's philosophy in the book phenomenology of the spirit is the speech king and servants”. the dialectic relationship between king and servants is the beginning of the process of thought and the basis for self-awareness and human freedom. therefore, self-awareness and freedom are realized in the dialectical process of struggle between characters as king and servants. this article analyzes the active relationship between god and servant between the lover and the lover in saadi's lyrical poetry with a descriptive-analytical method. also, the lover's self-awareness and freedom are analyzed in relation to the beloved. according to the speech of god and servant, it can be said that the conflict between the lover and the lover takes place in a dialectical process. the presence of a lover is necessary for the transformation of the lover's thoughts and emotions. the lover reaches self-awareness and freedom through the dialectic passage. the lover's mind in saadi's ghazal moves in two dialectical processes; the lover stops moving in a dialectical process by connecting the beloved and identifying the object. in another process, it is not possible for the lover to impose respect on the beloved. love becomes alienated and negates the external and real factors of love, and in this situation without resolving the dialectic; the lover achieves liberation and freedom. then, the self-awareness of the lover is separated from the sensual knowledge of the beloved, and in the course of consciousness, his individual desire becomes one with the general desire. therefore, the mana of the beloved becomes important for the lover.