تحلیل تاریخی گزارش‌های وانهادن سرپرستی جعفربن ابی‌طالب به عباس‌بن عبدالمطّلب

جعفربن ابی‌طالب یکی از شخصیت‌های برجسته در اسلام است که پیامبر(ص) نیز محبت خاصی به ایشان داشته است. از جمله چالش‌های مطرح در تاریخ زندگانی ایشان سپرده شدن سرپرستی او به عباس‌بن عبدالمطلب است. ارزیابی گزارش‌های مرتبط با این ادعا، مساله محوری این پژوهش است. برای رسیدن به این مهم نخست جمع‌آوری داده‌ها و بررسی اسنادی آن‌ها مدنظر بوده است. آن‌گاه مساله فقر ابوطالب به سبب عیالواری که سبب اصلی وانهادن این سرپرستی معرفی شده است مورد کاوش تاریخی قرار گرفته است و در آخر نیز چگونگی سرپرستی بررسی شده است. یافته‌ها نشان از آن دارند که واگذاری سرپرستی جعفر به عباس علی‌رغم بازتاب در چندین منبع کهن اهل سنت برگرفته از خبری است که راوی نخست آن علاوه بر آن‌که در زمره شاگردان ابن‌عباس است خود نیز در زمان واقعه نبوده است. عیالواری ابوطالب نیز به سبب کم جمعیت بودن خانواده وی و ازدواج برخی از این فرزندان پذیرفته نیست لذا نمی‌توان از فقر او به دلیل عیالواری سخن گفت. به ویژه آن‌که بررسی وضعیت مالی ابوطالب نیز نشان‌گر فقر او نیست. نحوه درخواست سرپرستی نیز مناسب شان ابوطالب به عنوان ریاست بنی‌هاشم و از بزرگان قریش نیست. به نظر طرح این ادعا در مقابل سرپرستی پیامبر(ص) برای امام علی(ع) و در رقابت خاندان عباسی با طالبیان برای کاستن از جایگاه ابوطالب بوده است.

historical analysis of the reports of the transfer of jafar ibn abi talib’s tutelage to abbas ibn abd al-muttalib

jafar ibn abi talib is one of the prominent figures in islam, whom the prophet (pbuh) had a special love for. among the challenges raised in his life history is entrusting his guardianship to abbas bin abdul mutalib. evaluation of reports related to this claim is the central issue of this research. in order to achieve this goal, the first thing to do is to collect data and review their documents.then, the issue of abu talib’s poverty due to his family, which is the main reason for the introduction of this guardianship, has been historically investigated and finally, the manner of guardianship has been investigated. the findings show that the transfer of jafar’s guardianship to abbas, despite being reflected in several ancient sunni sources, is derived from a story whose first narrator, besides being among the students of ibn abbas, was not present at the time of the incident. abu talib’s polygamy is also not accepted due to the small size of his family and the marriage of some of these children, so we cannot talk about his poverty because of polygamy. especially, the examination of abu talib’s financial situation does not show his poverty. the way of asking for guardianship is also not suitable for abu talib’s status as the head of bani hashem and one of the elders of quraish. according to the opinion, this claim was made in front of the guardianship of the prophet (pbuh) for imam ali (pbuh) and in the competition of the abbasid family with the taliban to reduce the position of abu talib.