نگرش و بینش انتقادی ابن اثیر نسبت به عنصر ترک؛ دلائل و زمینه ها

تاریخ نگاری سده های میانه اسلامی نسبت به عنصر ترک و به عنوان بازیگران اصلی این عصر به دلائل مختلف تصاویر،برداشت ها و تحلیل های متفاوتی ارائه می کند که از آن می توان به نگرش یا بینش تاریخی نام برد. ابن اثیر از زمره این مورخان شمرده می شود که نسبت به ترکان به ویژه ترکان صاحب قدرت و حکومت نگرش خاصی داشته است. لذا پژوهش با طرح این پرسش بنیادین که نگرش و بینش تاریخی ابن اثیر نسبت به عنصر ترک چیست؟دریافته است که ابن اثیر با الکامل فی التاریخ که در حقیقت انعکاس اندیشه ها و تفکر تاریخی نویسنده و آئینه تمام نمایی از شخصیت، تفکر و بینش اوست و علیرغم همه فضیلتهای تاریخ نگاری، عموما در رویکردی انتقادی[البته در بعد منفی] تصویر و در حقیقت بینشی ترک ستیزانه را تداعی می کند. ترکان از منظر او مشتاق به قتل و کشتارند، آنان گروهی غیر قابل اعتماد و پیمان شکن اند و ضمنا تنفر عمومی از آنان در جهان اسلام در اوج است. این بینش انتقادی خود به دلائل و زمینه های متعددی از جمله رسوخ تاریخنگاری ضد ترکی، بینش عمومی و روح زمانه، کارنامه سیاسی و اجتماعی ترکان در تاریخ اسلام به ویژه در سده های ششم و آغازین دهه های هفتم هجری و نیز رویکرد کلان انتقادی تاریخ نگاری ابن اثیر باز می گردد.

ibn athir’s critical attitude and approach, towards the turk element; reasons and background

the historiography of the middle islamic centuries, with the turkish element, as the main actors of this era, presents different images, impressions and analyzes for different reasons, which can be called historical attitude or insight. ibn athir is considered among these historians who had a special attitude towards the turks, especially the powerful turks.the present research, by posing this fundamental question, what is ibn athir's historical attitude and vision towards the turkish element?, has found that ibn athir is with al kamel fi al tarikh, which is in fact a reflection of the author's thoughts and historical thinking and a full view mirror of his personality, thinking and vision., despite all the virtues of historiography, generally in a critical approach [of course in a negative dimension], it evokes an anti turkic image or vision. from his point of view, the turks are eager to kill. they are an untrustworthy and treaty breaking group, and at the same time, public hatred of them in the islamic world is at its peak. this critical insight is due to several reasons and contexts, including the penetration of anti turkish historiography, general vision and the spirit of the times, the political and social performance of the turks in islamic history, especially in the sixth and early seventh decades of hijri, as well as the macro critical approach of ibn athir's historiography.