نقش تقابلی امام رضا (ع) در برابر انحرافات کلامی اهل حدیث در عصر رضوی

در دوره امام رضا (ع) حضور فرقه ها و مکاتب اسلامی و غیر اسلامی در پی رواج آزاد اندیشی و شرایط خلافت عباسی وگسترش عقاید واندیشه های انحرافی ، چشمگیر بوده است. دو جریان معتزلی با شیوه خرد ورزی وعقل گرایی افراطی و ظاهر گرایان اهل حدیث با جمود فکری ،انحرافات وکج اندیشی های خودکه می توانست تاثیرات زیانباری در امت اسلامی پدید آورد، از دیدگاه امام مخفی نبودند.انحرافات خاص اهل حدیث سبب توجه ویژه امام به تقابل با این جریان وتبیین دیدگاه های انحرافی آنان شد.برای دستیابی به نحوه تقابل امام با این جریان، ابتدا به بررسی چیستی مفهومی اهل حدیث پرداخته وروشن شدکه این اصطلاح ریشه در معانی لغوی خود داشته وپس از شکل گیری اصطلاح اولی حدیث، در دوره ای متاخر از آن اصطلاح خاص گروهی شد که دارای نگرش ویژه به ظواهر واحادیث بوده و بعنوان اهل حدیث شناخته شدند.در ادامه با کاوش در پیدایش اهل حدیث با تاثیرپذیری از مشبهه وسلفیون وظهور دیدگاه های کلامی آنان در این گروه،به چگونگی حضور آنان در عصر رضوی پرداخته و سپس با کنکاش در نظریات متفکران آراء ونظریات موجود در منابع تاریخی ،کلامی ودینی مربوط به این دوره را مورد بررسی قرار داده و پس از بررسی نحوه های مقابله، الگوی تقابلی امام استنتاج گردید. درخاتمه، یافته های این استنتاج در دوبخش شیوه ها، شامل: پیشگیری، پالایش از مباحث کلامی و دیدگاه های پیشین و نوظهور اهل حدیث واقناع مخاطبین؛ وروش ها، شامل: تکیه بر نص در برابرتکیه بر ظواهر،توازن بین عقل ونقل و مبارزه با جعل وتحریف با قاعده محوریت قرآن، ارایه گردیده است.

the confrontational role of imam reza against the theological deviations of ahl al-hadith in the razavi era

among amir kabir's modernizing programs, his military reforms had a privileged position. these reforms, which were rooted in his familiarity with modern european armies, were among his most important reform concerns. the present article, with descriptive-analytical method, aims to answer the question, what was the approach of amir kabir's military discourse? and what effect did it have on the idea of forming a modern national army in iran? it seems that amir kabir's military discourse emerged in order to realize iran's independence from foreigners and establish internal order and security. the findings of this study show that he considered the existence of a modern and powerful army to be the main basis for the modernization and development of iran; for this reason, with programs and actions such as establishing internal order and security, confronting the influence of foreigners in iran's military affairs, reforming the structure of the armed forces, equipping the army with modern training, facilities and weapons, establishing a navy and etc., he tried to form a powerful modern army for iran. however, after the death of amir, the continuation of these reforms by him failed; but his military discourse was followed in the next period such as constitutional and pahlavi i until it led to the formation of the new army in iran.