تحلیل حقوقی ظرف زمانی حق و کاربردهای آن در حقوق تجارت

در مواد متعددی از قانون تجارت استفاده از بعضی حقوق محدود به مدت خاصی است بدون اینکه قانونگذار مشخص کند که آن مدت مرور زمان است یا خیر؛ برای نمونه، صدور حکم ورشکستگی تاجری‌که حین‌الفوت در حال ورشکستگی بوده، فسخ معاملات قبل از توقف تاجر ‌که متضمن غبن افحش بوده، درخواست ابطال معاملات مدیرعامل یا عضو هیئت مدیره با شرکت، و درخواست محکومیت ظهرنویسان و ضامنان آنان به پرداخت وجه سند تجاری خاص، منوط به رعایت مدت یا مدت‌های معینی شده است. علاوه‌بر آنها، فقط در‌ مدت معینی مرسل‌الیه می‌تواند خسارات آواری غیرظاهر ‌را مطرح و مطالبه کند، و درخواست اعلام انحلال شرکت تضامنی، نسبی، یا مختلط غیرسهامی که یکی از شرکای آن مرحوم یا محجور شده منوط ‌به‌ عدم‌ موافقت با بقای آن در مدت مشخصی است. اگر همۀ مدت‌های فوق، مرور زمان باشند به هیچ‌کدام از آنها نباید اهمیت داد چون شورای نگهبان، مرور زمان را در امور مدنی (به‌طور اعم شامل امور تجاری) ملغی کرده است. این‌ تحلیل تحقیقی_توصیفی نشان می‌دهد که مرور زمان برای حالتی است‌که حق طبق قانون به‌طور اصولی موجود و قابل‌جریان باشد  ولی قانونگذار با طرح مدت، جلوی جریان حق‌را گرفته باشد. اما، در بعضی از‌ موارد فوق‌الذکر حق به‌طور استثنایی و تنها برای مدت (ظرف زمانی) خاصی ایجاد شده است. بنابراین، موارد اخیرالذکر مرور زمان نیستند و باید رعایت شوند. ظرف زمانی حق در مقایسه با مرور زمان دارای احکام خاصی است و به‌وفور و در موقعیت‌های مختلف ازسوی قانونگذار استفاده شده است. تشخیص این‌دو از یکدیگر باعث آشکار ‌شدن نکات علمی دیگری نیز شده است.

a legal analysis to the right’s time span and its uses in the commerce law

in various commerce act articles use of some rights are limited to a particular period, without determining whether that is time lapse or not. for example, bankruptcy judgment issuance of a merchant who has died in a bankruptcy state, revocating transactions prior to merchant’s payment suspension if include extensive loss, asking annulment of executive manager or director’s board members’ transactions with company, and asking judgment against endorsers and their sureties for special commercial documents payment depend on adhering a defined period/periods. besides, only in a special period consignee can setup and demand for non-apparent damages and petition for a general, proportional or limited partnership dissolution which one of its partners has died or incapacitated depends on disagreement with company’s continuance within a fixed period. if all above periods were time lapse we could obey non of them because guardian council has abrogated time lapse in civil (including commercial) matters. this experimental research analysis shows time lapse is for a manner right principally exists legally and flows but legislature setting period prevents its flow whereas in some of above cases right is created exceptionally and within that particular period (time span). right’s time span in comparison has particular rules.