تحلیل جامعه‌شناختی بی‌حجابی به‌مثابه کنش سیاسی با تاکید بر نقش میانجی احساس طرد اجتماعی در میان زنان کلان‌شهر تهران

هدف پژوهش حاضر، تحلیل جامعه‌شناختی بی‌حجابی به‌مثابه کنش سیاسی و بررسی نقش میانجی احساس طرد اجتماعی در میان زنان 18 تا 45 ساله ساکن کلان‌شهر تهران بود. جامعه آماری شامل تمامی زنان دارای تجربه بی‌حجابی یا تغییر پوشش در این بازه سنی در شهر تهران بود. از میان آنان، 320 نفر به شیوه نمونه‌گیری هدفمند و گلوله‌برفی انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. روش پژوهش از نوع پیمایشی-میدانی با استفاده از طرح همبستگی و مدل‌سازی معادلات ساختاری (sem) بود. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسش‌نامه‌های ساخت‌یافته در حوزه احساس بی‌عدالتی، بی‌اعتمادی نهادی، طرد اجتماعی و بی‌حجابی به‌مثابه کنش سیاسی بود. تحلیل آماری نشان داد که احساس طرد اجتماعی به‌طور معناداری نقش میانجی میان احساس بی‌عدالتی و بی‌اعتمادی نهادی با کنش پوششی اعتراضی ایفا می‌کند (β = 0.605). همچنین، اثر مستقیم و غیرمستقیم متغیرهای ساختاری بر رفتار پوششی معنادار گزارش شد. این نتایج نشان می‌دهد که بی‌حجابی برای بخشی از زنان، نوعی کنش نمادین در واکنش به طرد اجتماعی، نابرابری و بی‌اعتمادی نهادی است. در مجموع، یافته‌ها بر اهمیت تحلیل‌های فرهنگی-اجتماعی در سیاست‌گذاری پوشش و ضرورت تقویت مشارکت اجتماعی زنان تاکید دارد.

a sociological analysis of unveiling as a political act: emphasizing the mediating role of perceived social exclusion among women in tehran metropolis

a sociological analysis of unveiling as political action: emphasizing the mediating role of perceived social exclusion among women in tehran metropolisabstract:the present study aims to provide a sociological analysis of unveiling as a form of political action and to examine the mediating role of perceived social exclusion among women aged 18 to 45 residing in the tehran metropolis. the statistical population included all women in tehran within this age range who had experienced unveiling or a shift in dress code. a total of 320 participants were selected using purposive and snowball sampling methods. this research employed a survey-field design based on correlational analysis and structural equation modeling (sem). data were collected using structured questionnaires covering perceived injustice, institutional distrust, social exclusion, and unveiling as political behavior. statistical analysis revealed that perceived social exclusion significantly mediates the relationship between perceived injustice and institutional distrust with protest-oriented dress behavior (β = 0.605). furthermore, both direct and indirect effects of structural variables on dress-related behavior were found to be significant. these findings suggest that for some women, unveiling constitutes a symbolic act in response to social exclusion, inequality, and institutional distrust. overall, the results underscore the importance of socio-cultural analysis in policy-making related to dress codes and highlight the need to enhance women's social participation.keywords: unveiling, political action, social exclusion, women, tehran