بررسی شاخص‌های بهره‎وری فیزیکی و اقتصادی آب و انرژی محصول خربزه در دو دشت تربت جام و تایباد

در حال حاضر از مهم‎ترین چالش‌های دنیا، مسائل مرتبط با بخش کشاورزی، منابع آب و انرژی، بهره‎وری نهاده‌ها و انتشار گازهای گلخانه‎ای می‎باشد. هدف از پژوهش حاضر بررسی شاخص‎های بهره‌وری فیزیکی و اقتصادی آب و انرژی محصول خربزه در دو دشت تربت جام و تایباد بود. برای بررسی این شاخص‎ها در کشت خربزه از داده‎های سال زراعی 1402-1401 استفاده گردید. در این پژوهش برای جمع‎آوری اطلاعات از 200 پرسشنامه استفاده گردید که اطلاعات جمع‌آوری شده شامل مقدار مصرف نهاده‌ها و مقدار تولید بود. نتایج نشان داد که بیشترین انرژی ورودی مربوط به دشت تایباد و به میزان 44384 مگاژول در هکتار و بیشترین انرژی خروجی مربوط به دشت تربت جام و به میزان 41800 مگاژول در هکتار بود. همچنین بیشترین کارایی مصرف انرژی و بهره‌وری انرژی به ترتیب به میزان 0.988 و 0.520 کیلوگرم بر مگاژول مربوط به دشت تربت جام و بیشترین انرژی مخصوص به میزان 1.921 مگاژول بر کیلوگرم مربوط به دشت تایباد بود. نتایج حاکی از آن بود که بیشترین میزان بهره‌وری فیزیکی آب در دشت تربت جام و به میزان 4.63 کیلوگرم بر مترمکعب و کمترین آن در دشت تایباد و به میزان 3.15 کیلوگرم بر مترمکعب حاصل شد. همچنین نتایج بهره‎وری اقتصادی نشان داد که بهره‎وری اقتصادی دشت تربت جام به میزان 22785 تومان بر مترمکعب و بهره‎وری اقتصادی دشت تایباد به میزان 14390 تومان بر مترمکعب حاصل شد. نتایج حاصل برای انتشار گازهای گلخانه‌ای نشان داد که بیشترین انتشار گازهای گلخانه‌ای در دشت تایباد و کمترین آن در دشت تربت جام بدست آمد. نتایج کلی نشان داد که عملکرد محصول در مناطق معتدل‌تر نسبت به مناطق خشک بیشتر بوده و مصرف آب نیز در این مناطق کمتر می‌باشد که این امر موجب افزایش بهره‌وری در این مناطق می‌شود.

investigation physical and economic productivity of water and energy indices of melon in the two plains of torbet jam and taybad

currently, one of the most important challenges in the world are issues related to agricultural sector, water and energy resources, input productivity and greenhouse gas emissions. the aim of the current research was to investigate the indicators of water physical and economic productivity and energy of melon production in the plains of torbat jam and taibad. the data crop year 2022-2023 were used to investigate these indicators in melon cultivation. in this research, 200 questionnaires (torbat jam plain: 100, taybad plain: 100), were used to collect information and the collected information included the amount of consumption of inputs and the amount of production. the results showed that the highest input energy was related to taibad plain 44384 mj per hectare, and the highest output energy was related to torbet jam plain 41800 mj per hectare. also, the highest energy efficiency and energy productivity was 0/988 and 0/520 kg per mj corresponding to torbet jam plain and the highest specific energy was 1/921 mj per kg corresponding to taibad plain. the results showed that the highest level of physical productivity of water was obtained in torbat jam plain at 4/63 kg/m3 and the lowest at taibad plain at 3.15 kg/m3. also, the results of economic productivity showed that the economic productivity of torbat jam plain was 22785 tomans per cubic meter and economic productivity of taibad plain was 14390 tomans per cubic meter. the results showed that the highest emission of greenhouse gases was found in the taibad plain, equal to 1896/1 kg of co2 per hectare, and the lowest in torbet jam plain, equal to 1859/1 kg of co2 per hectare. the overall results showed that the yield of the crop in more temperate regions is higher than dry regions and water consumption is lower in these regions,