بررسی اثرات کاربرد علف‌کش‌های پس ‌رویشی در کنترل علف‌های هرز و عملکرد بالنگوی شهری (lallemantia iberica) در شرایط دیم سردسیری

مقدمه: بالنگوی شهری گیاهی داروئی و روغنی با کاربردهای متنوع است به طوریکه تمامی قسمت های گیاه از جمله برگ و دانه آن ارزش غذایی دارد. این گیاه با شرایط خشک و نیمه خشک سازگار بوده و قابل کشت پاییزه در اقلیم سرد و معتدل سرد است. با وجود سازگاری این گیاه به شرایط دیم ایران، به دلیل قدرت رقابتی کم با علف های هرز درابتدای رشد و هزینه بالای وجین دستی، زراعت و توسعه این محصول محدود می باشد. علف کش ها به دلیل کارایی و صرفة اقتصادی، از جایگاه ویژهای در کنترل علف های هرز این گیاه برخوردار هستند. تاکنون مطالعات بسیار محدودی در خصوص مبارزه شیمیایی علف های هرز این محصول در ایران و دنیا انجام شده است. لذا این تحقیق با هدف بررسی پاسخ بالنگوی شهری به کاربرد پس رویشی علف کش های خاک کاربرد و میزان کنترل علف های هرز در شرایط دیم سردسیر انجام گردید. روش شناسی پژوهش: آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار و 15 تیمار در سیستم بدون خاک‌ورزی در سال زراعی 1400 -1399 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی دیم مراغه اجرا شد. تیمارها شامل کاربرد علف‌کش‌های دیورون، اکسی‌فلورفن، اگزادیازون و متری‌بوزین با میزان‌های 50، 75 و 100 درصد توصیه شده، اکسی‌فلورفن با دز توصیه شده به‌صورت تقسیطی (50 درصد مرحله سبزشدن و 50 درصد یک ماه پس از سم‌پاشی)، با شاهد وجین و شاهد عدم وجین بود.یافته های پژوهش: نتایج نشان داد که 30 روز پس از سم‌پاشی کمترین تراکم و بیوماس علف‌ هرز برای تیمارهای 75 و 100 درصد متری‌بوزین و 100 درصد اکسی‌فلورفن مشاهد شد. در این تیمارها تراکم و بیوماس علف‌های هرز به ترتیب با 2،1.9 و 2.2 بوته در مترمربع و 0.33، 45/ 0 و 0.52 گرم در مترمربع بود. در زمان رسیدگی بالنگو نیز کمترین زیست‌توده علف هرز در دز 100 درصد متری‌بوزین (0.23 گرم در مترمربع) مشاهده شد. بیشترین تراکم و زیست‌توده بالنگو در شاهد وجین و میزان 50 درصد متری‌بوزین 30 روز پس از سم‌پاشی و بیشترین زیست‌توده و عملکرد دانه بالنگو برای میزان‌ 100% متری‌بوزین (به ترتیب با 76 و 32 گرم در مترمربع) ثبت شد. بر اساس نتایج حاصله متری بوزین، تیمار علف کشی مناسب برای کنترل علف‌های هرز بالنگوی شهری است.

assessment of post-emergence soil herbicides application effects on weed control and grain yield of dragon's head (lallemantia iberica) under cold dryland conditions

introduction: dragon's head is a medicinal and oil plant with diverse applications so that all its parts, including its leaves and seeds, have nutritional value. this crop is compatible with arid and semi-arid conditions and grows well and can play a very important role in sustainable agriculture in arid and semi-arid regions of iran. this plant is a suitable winter crop in cold and temperate areas. despite the adaptability of dragon's head to iranian drylands, due to its low competitive capability with weeds at the beginning of growth and yield reduction, the cultivation and development of this plant is limited. herbicides can be used as an effective and economical option to control weeds of this crop. so far, very limited studies have been conducted regarding the chemical control of weeds of dragon's head in iran and the world. therefore, this research was conducted with the aim of investigating the response of this crop to the post-emergence soil herbicides application and the extent of weed control in cold dryland conditions.materials & methods: experiment was conducted based on a randomized complete blocks design with three replications in dryland agricultural research institute in maragheh during 2020-2021 under no-tillage systemand wheat- dragon's head rotation. treatments were the recommended doses (100%) of diuron, oxyfluorfen, oxadiazon, and metribuzin toghether with 75%, 50% doses (apllied at crop emergence), split application of the recommended doses of oxyfluorfen (50% at crop emergence, and 50% after 30 days), weed-free (control (weeding)), and weed infests (control).research findings: minimum weeds density and biomass was recorded in recommended and 75% doses of metribuzin and 100% of recommended dose of oxyfluorfen with 1.9, 2 and 2.2 plants m-2 and 0.33, 0.45 and 0.52 g m-2, respectively at 30 days after herbicides application. at the maturity stage, the minimum weed biomass was observed in recommended dose of metribuzin (23 gr.m-2). maximum dragon's head biomass and density was observed in weed-free (control) and 50% recommended dose of metribuzin at 30 days after herbicides and the highest biomass and grain yield of dragon's head was recorded for recommended dose of metribuzin (76, and 32 gr.m-2, respectively). based on the results metribuzin is suitable herbicide for weeds control in dragon's head field.