اثر تیمارهای خاک‌ورزی و مقادیر مختلف بقایا بر عملکرد نخود دیم در شرایط کرمانشاه

کشاورزی حفاظتی فرسایش‌ خاکی را کاهش و با افزایش ماده آلی و حفظ ساختمان خاک موجب پایداری عملکرد در درازمدت می‌گردد. به منظور ارزیابی تاثیر کشاورزی حفاظتی بر عملکرد نخود دیم رقم عادل، آزمایشی طی سه سال زراعی 99-1396 در معاونت موسسه تحقیقات کشاورزی دیم(سرارود) به صورت کرت‌های خرد شده بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه سطح خاک‌ورزی شامل خاک‌ورزی متداول(گاو‌آهن برگردان‌دار + دیسک)، ‌خاک‌ورزی‌ کاهش‌یافته(گاوآهن‌ قلمی ‌+ دیسک) و بی خاک‌ورزی(کارنده کشت مستقیم) به‌عنوان کرت اصلی و سه سطح کلش شامل تیمار بدون کلش (0)، 50-30 و 70-50 درصد کلش به‌عنوان کرت فرعی در سه تکرار اجرا شد. نتایج تجزیه واریانس داده‌های آزمایش نشان داد که اثر خاک‌ورزی بر میزان عملکرد دانه در سطح 5 درصد معنی‌دار است. بیش‌ترین عملکرد دانه(1034کیلوگرم در هکتار) از تیمار کم‌خاک‌ورزی بدست آمد که نسبت به تیمار خاک‌ورزی متداول(936.7 کیلوگرم در هکتار) و بدون خاک‌ورزی(833.7 کیلوگرم در هکتار) به‌ترتیب 10 و 24 درصد افزایش داشت، به‌طوری‌که این افزایش عملکرد بیش‌تر ناشی از افزایش تعداد غلاف در بوته بود. اثر میزان کلش بر ارتفاع بوته در سطح 1 درصد و بر میزان عملکرد دانه، عملکرد کاه و عملکرد بیولوژیک در سطح 5 درصد معنی‌دار شد. بیش‌ترین عملکرد دانه از تیمار s1(بدون کلش) با میزان 990.6 کیلوگرم در هکتار بدست آمد که با تیمار s2 (میزان کلش 30 تا 50 درصد) با میزان 953 کیلوگرم در هکتار اختلاف معنی‌داری نداشت. بیش‌ترین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک از تیمار خاک‌ورزی کاهش‌یافته و میزان 30 تا 50 درصد کلش به ترتیب با میزان 1136 و 2433 کیلوگرم در هکتار بدست آمد. بنابراین خاک‌ورزی‌کاهش‌یافته توام با حفظ بقایای گیاهی به میزان 30 تا 50 درصد در سطح مزرعه می‌تواند عملکرد محصول را افزایش دهد.