بررسی مشکلات سیل‌خیزی و آبخوان‌داری طرح های هادی روستایی از دیدگاه آبخیزداری در گستره استان فارس

طرح هادی روستایی با رویکرد اصلاح و بهبود زیرساخت ها و یکی از ابزارهای مدیریت توسعه روستایی، دارای سابقه ی اجرای نزدیک به سه دهه در پهنه ی کشور می باشد. در حال حاضر، علی رغم تلاش‌های صورت گرفته، مشکل سیلاب و کم آبی در بسیاری از روستاهای کشور و ازجمله استان فارس که در آن ها طرح هادی پیاده شده است، هم‌چنان باقی است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و ازنظر ماهیت توصیفی – تحلیلی بر پایه پیمایش میدانی است. در این پژوهش بر اساس بازدیدها و بررسی های میدانی، مشکلات طرح های هادی از دیدگاه آبخیزداری در دو زمینه مدیریت سیلاب و آبخوان‌داری بررسی‌شده است. توسعه فضایی روستاها در قالب طرح های هادی بدون توجه به موضوعات مدیریت سیلاب و آبخوان‌داری، تاب آوری روستاها را در دو زمینه سیلاب و کاهش آب زیرزمینی به‌شدت کاهش می دهد. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده از بررسی های میدانی، به‌منظور افزایش تاب آوری روستاها و آینده پژوهی جامع تر طرح های هادی، مدیریت سیلاب (با حفظ آبراهه ها در گستره روستاها) و آینده نگری در خصوص اجرای فعالیت های آبخوان‌داری (با تعیین اراضی مناسب اجرای فعالیت های آبخیزداری در فرادست اراضی کشاورزی پیرامون روستاها) در طرح های هادی و در جهت توسعه روستایی و افزایش تاب آوری فیزیکی روستاها به‌صورت جدی دیده شود. پیشنهاد می گردد، توجه به حوزه آبخیز فرادست روستاهای هدف، آینده پژوهی در خصوص تامین آب پایدار کشاورزی با راهبرد فعالیت های آبخیزداری و مدیریت سیلاب روستایی با حفظ آبراهه ها و خشک رودها در گستره ی روستاها، در طرح های هادی روستایی به‌طور ویژه لحاظ شود.

investigating the problems of rural guide plans from the watershed management point of view in fars province

rural guide plans with the approach of reforming and improving infrastructure and the most important tool of rural development management, has a history of implementation for nearly three decades in the country. currently, despite the efforts made, the problem of flooding and water shortage still remains in many villages of the country, including fars province, where the guide plans has been implemented. in this research, the problems of guide plans from the perspective of watershed management have been investigated in two areas of flood management and watershed management. spatial development of villages in the form of guide plans, regardless of the issues of flood management and aquifers, severely reduces the resilience of villages in two fields: floods and groundwater reduction. in order to increase the resilience of villages and a more comprehensive future study of guide plans, flood management (by maintaining waterways in the villages) and foresight regarding the implementation of watershed activities (by determining suitable lands) are suggested. the implementation of watershed management activities in the upstream of the agricultural lands around the villages) should be seen seriously in the guiding plans and in the direction of rural development and increasing the physical resilience of the villages. paying attention to the watershed area upstream of the target villages, future research regarding water supply sustainable agriculture with the strategy of watershed activities and rural flood management with the preservation of waterways and dry rivers in the area of the villages is necessary for this.