تحلیل تغییرات مساحت و کیفیت آب تالاب‌های حوزه آبریز گدارچای در استان آذربایجان غربی

تالاب‌ها از مهم‌ترین اکوسیستم‌های طبیعی به‌شمار می‌روند و نقشی حیاتی در تنظیم چرخه آب، پشتیبانی از تنوع زیستی و ارائه خدمات زیست‌محیطی ایفا می‌کنند. این مناطق به‌دلیل حساسیت زیاد به تغییرات اقلیمی و فعالیت‌های انسانی، در دهه‌های اخیر با کاهش مساحت و تغییر در کیفیت آب مواجه شده‌اند. در این مطالعه، تغییرات مساحت و کیفیت آب تالاب‌های دائمی و فصلی طی بازه زمانی 34 ساله بررسی شد. برای تهیه نقشه‌های کاربری اراضی، از تصاویر ماهواره‌ای landsat 5, 7 و sentinel-2 با تفکیک مکانی دقیق و نرم‌افزارهای arcgis pro و envi استفاده شد. تحلیل‌ها با روش‌های پیشرفته‌ای مانند svm و مدل‌های مارکوف انجام گرفت. نتایج نشان داد که مساحت اراضی آبی و باغات از 348.77 کیلومترمربع در سال 1990 به 634.20 کیلومترمربع در سال 2024 افزایش یافته و پیش‌بینی می‌شود تا سال 2030 به 722.90 کیلومترمربع برسد. در مقابل، مراتع به‌طور مداوم کاهش یافته و از 1498.13 کیلومترمربع در سال 1990 به 1037.06کیلومترمربع در سال 2024 رسیده است. هم‌چنین تالاب‌های فصلی نوسانات بیش‌تری نسبت به تالاب‌های دائمی نشان می‌دهند. تالاب‌های یادگارلو و طالقان در سال‌های خشک کاهش شدیدی داشته‌اند، درحالی‌که تالاب‌های دائمی مانند آق‌قلعه و درگه‌سنگی پایداری بیش‌تری نشان داده‌اند. این نتایج بر اهمیت مدیریت منابع آب و برنامه‌ریزی مناسب برای حفاظت از تالاب‌ها، به‌ویژه در دوره‌های خشکسالی، تاکید ‌دارند.

analysis of changes in area and water quality of wetlands in the godarchay watershed

this study examines the changes in the area and water quality of both permanent and seasonal wetlands over 34 years, highlighting their sensitivity to climate change and human activities. wetlands, vital for regulating the water cycle and supporting biodiversity, have seen a significant decline in area and water quality in recent decades. satellite images from landsat 5, 7, and sentinel-2, with high spatial resolution, were used to generate land use maps, processed with arcgis pro and envi software. the analysis utilized advanced techniques such as svm, markov, and ca-markov models. water quality data from 2021 to 2024 in permanent wetlands were analyzed, focusing on parameters such as tss, no₃, po₄²⁻, ph, tds, cod, bod₅, and ec. the results indicate a notable increase in water bodies and orchards, expanding from 348.77 km2 in 1990 to 634.20 km2 in 2024, with a predicted rise to 722.90 km2 by 2030. conversely, rangelands decreased from 1,498.13 km² in 1990 to 1,037.06 km² in 2024, and are expected to further decrease to 938.30 km² by 2030. rainfed lands remained relatively stable, while seasonal wetlands exhibited more fluctuations than permanent ones. the study also revealed that seasonal wetlands like yadegarlu and taleghan experienced significant reductions during dry years, whereas permanent wetlands such as agh-gol and dargeh-sangi showed greater stability. these findings underscore the importance of effective water resource management and planning, particularly during drought periods, to ensure the protection and sustainability of wetlands.