تعیین اندازه و تعداد پلات بهینه برای پایش پوشش گیاهی و ارزیابی تنوع زیستی در منطقه پخش سیلاب بیرجند

پایه و اساس نتایج پژوهش‌های گیاهی، نمونه‌برداری و تعیین تعداد و ابعاد پلات متناسب است. این پژوهش به‌منظور تعیین اندازه و تعداد پلات بهینه برای پایش پوشش گیاهی و ارزیابی تنوع زیستی در بخشی از مراتع پروژه پخش سیلاب دشت بیرجند در بهار سال 1403 انجام شد. در این پژوهش، پلات‌هایی با اندازه‌های 1، 2، 3، 4، 5 و 6 مترمربع با تعداد یکسان (هر کدام 30 پلات) در طول پنج ترانسکت 100متری برای تعیین ابعاد پلات مستقر شد. زمان لازم برای اندازه‌گیری تراکم برای هر کدام از اندازه‌های مختلف پلات یادداشت شد و بر اساس روش ویگرت و محاسبه واریانس نسبی و هزینه نسبی، اندازه پلات مناسب برای پوشش گیاهی عرصه پخش سیلاب تعیین شد. پس از تعیین اندازه پلات مناسب، تعداد 10، 20، 30، 40، 50 و 60 پلات در طول شش ترانسکت 100 متری مستقر شد و در داخل آن‌ها تراکم، درصد پوشش گیاهی و شاخص‌های تنوع زیستی تعیین شد. علاوه‌براین، تعداد پلات لازم نیز به روش ترسیمی و کوکران محاسبه شد. کلیه تجزیه و تحلیل‌های آماری در در محیط r و نرم‌افزار past انجام شد. نتایج روش ویگرت و ضریب تغییرات (cv) نتایج نشان می‌دهد که اندازه پلات 4 متر مربع بیش‌ترین دقت را در اندازه‌گیری درصد پوشش گیاهی در منطقه مورد مطالعه دارد. به‌طورکلی با توجه به فرم رویشی غالب منطقه و هم‌چنین برای جلوگیری از هدررفت زمان و کاهش هزینه تعداد 35 پلات 4 مترمربعی برای بررسی خصوصیات کمی پوشش گیاهی در منطقه پخش سیلاب کافی است. هم‌چنین برای محاسبه شاخص‌های تنوع زیستی در منطقه پخش سیلاب، 90 پلات 6 مترمربعی لازم است. نتایج روش‌های ترسیمی (منحنی جزء نادر و منحنی درجه‌بندی تنوع) و آزمون ناپارامتری جایگشت نشان داد تراکم و شاخص‌های تنوع و غالبیت گونه‌ای تحت تاثیر شدت نمونه‌برداری قرار می‌گیرند.

determining the optimal plot size and sample size for vegetation monitoring and biodiversity assessment in the birjand flood spreading area

the foundation of plant research results is the sampling and determination of the plot size and sample size. this research was conducted to determine the optimal size and number of plots for monitoring vegetation cover and assessing biodiversity in a part of the rangelands of the flood spreading project in the birjand plain in the spring of 2024. in this study, plots measuring 1, 2, 3, 4, 5, and 6 m2 with the same number (30 plots each) were established along 5 transects of 100 m each to determine plot dimensions. the time required to measure the density for each plot size was recorded, and based on wiegert’s method, relative variance and relative cost were calculated to determine the optimal plot size for vegetation cover in the flood spreading area. after determining the appropriate plot size, 10, 20, 30, 40, 50, and 60 plots were established along 6 transects, and the density, vegetation cover, and numerical biodiversity indices were determined within them. in this study, in addition, the required number of plots was also calculated using cochran’s method. all statistical analyses were performed in r and past software. the results of wiegert’s method and coefficient of variation (cv) showed that a plot size of 4 m2 was the most accurate in measuring vegetation cover in the study area. considering the dominant growth form of the region’s plants and to avoid wasting time and reduce costs, a total of 35 plots of 4 m2 are sufficient to determine the percentage of vegetation cover in this area. additionally, to investigate and calculate species diversity indices in the flood-spreading area, 90 plots of 6 m2 are required. the results of graphical methods (refraction curve and diversity ordering curve) and nonparametric permutation tests showed that density and species diversity, and dominance are affected by sampling effort.