بررسی آسیب ‌پذیری منابع آب زیرزمینی در اثر تغییر اقلیم (مطالعه موردی: دشت تایباد)

با توجه به افزایش روز افزون جمعیت در سراسر جهان، مقدار مصرف آب نیز افزایش پیدا کرده است. منابع آبی متعددی جهت استحصال وجود دارد که در بین آن‌ها، آب‌های زیرزمینی از اهمیت بالایی برخوردارند. شناخت تآثیر تغییرات اقلیمی بر جنبه‌های مختلف این منبع آبی، می تواند منجر به ایجاد روش هایی جهت کاهش و یا سازگاری با این تآثیرات شود. از این رو مطالعه حاضر با هدف بررسی تآثیر تغییر اقلیم بر میزان آسیب‌پذیری سفره های آب زیرزمینی دشت تایباد از طریق روش ماتریس استنتاجی نیستور و استفاده از مدل گزارش پنجم gfdl-esm2m تحت دو سناریوی انتشار rcp4.5 وrcp8.5 در بازه زمانی 1991 تا 2100 انجام شد. برای این منظور از دو شاخص خشکی دومارتن و آب قابل دسترس استفاده شد. نتایج شاخص آب قابل دسترس نشان داد که کم‌ترین مقادیر آب قابل دسترس در بخش شرقی منطقه قرار دارد که در سال های آتی روند کاهش آب قابل دسترس به سمت غرب منطقه گسترش می یابد. نتایج شاخص خشکی دومارتن نیز نشان داد، بیش‌تر مناطق خشک تحت هر دو سناریو در قسمت شرقی حوضه قرار دارند. نتایج ماتریس استنتاجی نیستور بیان‌گر این موضوع است که مناطق با اثر خیلی زیاد در تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی در قسمت های شمال و جنوب غربی قرار دارند و در بخش شرقی حوضه مناطق با اثر خیلی‌کم قابل مشاهده است. بخش های با اثر زیاد و متوسط روند کاهشی از خود نشان دادند و در بخش ‌هایی با تآثیر کم روند افزایشی مشاهده شد. مناطق با اثر خیلی کم بدون روند خاصی است. این مناطق دارای حداقل پتانسیل تغذیه سفره‌های آب زیرزمینی از گذشته تا حال بوده و تغییر اقلیم در آینده نیز تغییری در آن ایجاد نمی کند. به‌طور کلی تغییر در پارامترهای اقلیمی تا سال 2100 موجب کاهش پتانسیل تغذیه سفره‌های زیرزمینی در حدود 55 تا 60 درصد از منطقه مورد مطالعه حداقل به میزان یک طبقه خواهد شد.

investigating the vulnerability of groundwater resources due to climate change (case study: taibad plain)

the increase in the world’s population has increased the amount of water consumption. understanding the impact of climate change on various aspects of water resources can create methods to reduce or adapt to these effects. therefore, the present study aims to investigate the impact of climate change on the vulnerability of the groundwater aquifers of taibad plain through nistor’s inference matrix method and using the gfdl-esm2m fifth report model under the two release scenarios rcp4.5 and rcp8.5 in the period from 1991 to 2100 was done. for this purpose, de-martonne’s aridity index and available water were used. the results of the available water index showed that the lowest amount of available water is located in the eastern part of the region, and in the future, the trend of decreasing available water will spread to the west of the region. de-martonne’s aridity index results also showed that most of the dry areas under both scenarios are located in the eastern part of the basin. the results of nestor’s inference matrix showed that the areas with a very high effect on the recharge of groundwater aquifers are located in the north and southwest parts, and the regions with a very low effect are visible in the eastern part of the area. also, the areas with a very low effect are without any special trend, which indicates the poor recharge of these parts, and climate change in the future has not impacted this issue. parts with low impact also have an increasing trend. also, sections with medium and high effects show a decreasing trend. these conditions exist in both rcp4.5 and rcp8.5 scenarios. in general, the change in climate parameters until the year 2100 will reduce the recharge potential of underground aquifers in about 55-60% of the studied area by at least one class.