ارزیابی روند خشکسالی و تاثیر آن بر تغییرات پوشش گیاهی شهرستان سرخس

پوشش ‌گیاهی یکی از عوامل اساسی و کلیدی بوم‌شناختی در مناطق خشک است که به شدت تحت تاثیر فرآیند خشکسالی قرار دارد. به ‌طوری ‌که، در نتیجه این تاثیرات، شدت فرسایش خاک و تخریب سرزمین افزایش خواهند یافت. لذا، پژوهش حاضر با هدف بررسی روند خشکسالی و تاثیر آن بر تغییرات پوشش‌ گیاهی شهرستان سرخس در استان خراسان رضوی انجام شد. در این پژوهش از داده‌های اقلیمی بارش و دمای ماهانه ایستگاه‌های سینوپتیک و تبخیر سنجی شهرستان سرخس در بازه زمانی 21 ساله (2000 تا 2021) برای تخمین شاخص استاندارد شده بارش- تبخیر تعرق (spei)  استفاده شد. جهت بررسی تغییرات پوشش‌ گیاهی نیز از تصاویر سنجنده ماهواره etm+ و     oli  و شاخص نرمال‌شده تفاوت پوشش ‌گیاهی (ndvi) استفاده شد. شاخص spei در محیط نرم‌افزاری r محاسبه شد. پیش‌بینی تغییرات پوشش ‌گیاهی برای سال 2030 نیز با استفاده از زنجیره مارکوف و در محیط نرم‌افزاری idrisi-terrset انجام شد. در نهایت، همبستگی بین دو شاخص خشکسالی و پوشش‌ گیاهی با آزمون رگرسیون خطی مقایسه شد. نتایج این پژوهش نشان داد که بیش‌ترین میزان خشکسالی در سال‌های 2000، 2010 و 2020 در شهرستان سرخس و در سطح متوسط و شدید رخ داده است. بررسی تغییرات پوشش ‌گیاهی برای سال 2030 نشان داد که خاک بدون پوشش نسبت به سال 2020 افزایش یافته و سطح اراضی با سایر طبقات از جمله پوشش‌ گیاهی با تراکم متوسط و زیاد و تنک روند کاهشی داشته است. بررسی همبستگی میان دو شاخص پوشش گیاهی و خشکسالی نشان داد بیش‌ترین میزان همبستگی برابر 0.59 در سطح معناداری 0.01، مشاهده شده و در سال‌های 2000 و 2020 نیز میزان ضریب همبستگی بیش‌تری به‌ترتیب به مقدار  0.52 و 0.51 میان پوشش گیاهی و خشکسالی وجود داشته ‌است. نتایج حاصل از بررسی ارتباط میان شاخص گیاهی ndvi با شاخص اقلیمی spei، حکایت از وجود ارتباط مثبت این شاخص‌ها با یکدیگر داشته است.

drought trend evaluation and its impact on vegetation cover changes of sarakhs county

vegetation cover is one of the basic and key ecological factors in arid regions, which will be severely affected by the drought process. as a result of these impacts, there will be increased intensity of soil erosion and soil degradation. therefore, the present research was conducted to evaluate the process of drought and its impact on changes in vegetation in sarakhs county in khorasan razavi province. in this research, the climate data of precipitation and monthly temperature of synoptic and evapotranspiration stations in a period of 21 years (2000 to 2021) were used to estimate the standardized precipitation-evaporation-transpiration index (spei). to investigate the vegetation changes, the images of etm+ and oli satellite sensors and the difference vegetation index (ndvi) were used. the index spei was calculated in the software environment r. prediction of future vegetation cover changes is done using the markov model and in the idrisi-terrset software environment. finally, the correlation between two indicators of drought and vegetation was compared with a linear regression test. the results of this research showed that the highest level of drought in the years 2000, 2010, and 2020 occurred in sarkhas city at moderate and severe levels. the investigation of changes in vegetation cover in 2030 showed that the soil without cover increased compared to the year 2020, and the area of land with other classes, including vegetation with medium, high, and thin density, has decreased. correlation analysis between vegetation cover and drought indicators showed that the highest correlation value of 0.59 at the significance level of 0.01 has been observed, and in the years 2000 and 2020, the correlation coefficient was higher at 0.52 and 0.51, respectively. the results of examining the relationship between the ndvi vegetation cover index and spei climatic index indicated the existence of a positive relationship between these indices.