بررسی تنوع ژنتیکی، زمان برداشت و روش خشک کردن توده‌های گیاه دارویی (mentha piperita l.) بر اساس صفات فیتوشیمیایی

نعناع فلفلیmentha piperita l. گیاهی از خانواده نعنائیان lamiaceae و نام رایج peppermint یکی از گیاهان مهم و ارزشمند در صنایع غذایی، دارویی، آرایشی و بهداشتی است که انجام مطالعات فیتوشیمیایی بیش تر بر روی آن ضروری می باشد. این آزمایش بر پایه طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در محل اداره ایستگاه تحیقات کشاورزی و منابع طبیعی شهرستان مشگین شهر در سال 1400 اجرا شد. در این تحقیق توده های مختلف نعناع فلفلی از مناطق مختلف ایران جمع آوری و کشت گردید و بررسی صفات فیتوشیمیایی در مرحله نیمه گلدهی انجام شد. همچنین اسانس مواد گیاهی در مرحله نیمه گلدهی و تمام گلدهی به روش تقطیر با آب و با استفاده از دستگاه کلونجر استخراج گردید. نتایج تجزیه واریانس نشان داد، میزان کلروفیل a و میزان اسانس در مرحله 50 و 100 درصد گلدهی و خشک کردن در دمای آون 40 درجه سانتی گراد تفاوت معنی داری در سطح احتمال 1 درصد وجود داشت و بین آنتوسیانین، فلاونوئید، کارتنوئید، میزان اسانس در مرحله 50 و 100 درصد گلدهی و خشک شده در سایه تفاوت معنی داری وجود نداشت. بر اساس نتایج مقایسه میانگین ها میزان آنتوسیانین بین 0/93 تا 2/37 میلی گرم بر گرم، فلاونوئید 0/94 تا 2/95 میلی گرم بر گرم، میزان اسانس در مرحله 50 درصد گلدهی و خشک شده در سایه 0/44 تا 2/06 درصد متغییر بود و آنالیز اسانس ها هم نشان داد که بیشترین میزان اسانس در مرحله تمام گلدهی و خشک شده در سایه (3/88 درصد) و در توده نورآباد به دست آمد و کمترین میزان اسانس هم در مرحله 50 درصد گلدهی و خشک شده در سایه (0/44 درصد) و در توده تبریز مشاهده گردید. نتایج همبستگی بین صفات نشان داد که بیشترین میزان همبستگی بین صفات کلروفیل b با کارتنوئید (0/98) مشاهده شد. نورآباد، اردبیل، زنجان و همدان نسبت به بقیه توده ها برتر بودند. بنابرین می توان از توده های برتر در برنامه های اصلاحی به منظور تولید ارقام بهتر از لحاظ میزان اسانس استفاده کرد.

evaluation of genetic diversity, harvest time and drying methods in mentha piperita l. accessions based on phytochemical traits

mentha piperita, is a member of the lamiaceae family commonly known as peppermint an important medicinal plant. this plant is used as a flavoring in chewing gum, cosmetics, and pharmaceutical industries. in this research, different accessions of this plant were collected from different regions of iran. an experiment was conducted in 2021 year based on randomized complete block design to evaluate the phytochemical traits of these accessions in the half-flowering stage in meshginshahr climatic condition. their essential oils were extracted in the half-flowering and full-flowering stages by using clevenger apparatus. the results showed that there were significant differences among studied traits among. there are significant differences among accessions in traits of chlorophyll a, essential oil 50 and 100 percent flowering and oven (40 0c) drying method were significant at 1% probability level. there were no significant differences among anthocyanins, flavonoids, carotenoids, essential oil 50 and 100 flowering and drying method shade. comparison of mean traits showed that the important traits such as anthocyanins (0.93-2.37 mg/g), flavonoids (0.94-2.95 mg/g), essential oil 50 flowering and drying method shade (0.44-2.06) and essential oil 100 percent flowering and oven, (0.72-3.09) were varied among accessions. maximum correlation was shown between chlorophyll b and carotenoids (0.98). the ardabil, zanjan and hamedan were the best superior to other accessions. therefore, superior accessions can be used in breeding programs in order to produce better cultivars in terms of essential oil content.