مقایسه ترکیبات فرار جمعیت‌هایی‌ از گیاه دارویی eryngium noeanum boiss. و eryngium iranicum mozaff. در ایران

در این مطالعه اندام هوایی گونه eryngium noeanum boiss. با نام فارسی ” زول بیابانی“، از چهار رویشگاه مختلف الموت (al) (استان قزوین)، گردنه آهوان (ah) (سمنان)، رازقان (rz) (مرکزی) و گردنه بشم (ba) (سمنان) و گونه eryngium iranicum mozaff. از اطراف روستای نیک پی (np) (زنجان) به ترتیب با ارتفاع 1600، 1980، 2450، 2150 و 1400 متر ازسطح دریا در تیر ماه سال 1397 جمع آوری گردید. نمونه های گیاهی خشک شده در سایه، با روش تقطیر با آب توسط کلونجر اسانس گیری شد. آنالیز کیفی و کمی اسانس به ترتیب توسط دستگاه کروماتوگرافی گازی متصل به طیف سنج جرمی (gc-ms) و دستگاه کروماتوگرافی گازی (gc-fid) انجام شد. محتوای اسانس به ترتیب، 0/3، 0/4، 0/55، 0/2 و 0/1 درصد (وزنی/وزنی) برای al، ah، rz، ba و np بود. مهمترین ترکیبات نمونه اسانس ها شامل: آمورفا-11،4-داین (14/0، 17/6، 9/0 و 13/6 درصد)، گاما-سلینن (21/5، 40/5، 23/1 و 35/7 درصد)، اسپاتولنول (4/6، 0/7، 6/4 و 5/5 درصد)، اودیسم-7(11)-اِن-4-اُل (3/4، 0/5، 6/7 و 4/4 درصد) و سیس-فالکارینول (20/3، 1/0، 20/0 و 15/2 درصد) به ترتیب برای نمونه های al، ah، rz و ba بود. همچنین در نمونه np مهمترین ترکیبات نمونه اسانس شامل: اِن-اُکتانال (12/8 درصد)، میرتنول (12/5 درصد) و سیس-فالکارینول (13/5 درصد) بود. عمده ترکیبات موجود در اسانس گونه e. noeanum در جمعیت های مختلف را سزکوئی ترپن ها (حدود 90-70 درصد) و عمده ترکیبات اسانس e. iranicum را ترکیبات غیرترپنی (56 درصد) تشکیل می دهد. زول بیابانی از دسته گیاهان دارویی مرتعی و بومی ایران، که کمتر مورد توجه قرار گرفته است. علیرغم ظاهری تیغ دار، دارای پیکره رویشی بزرگ، درصد اسانس قابل قبول و همچنین ترکیبات سزکوئی ترپنی و پلی استیلنی ارزشمندی است که می تواند در میان اسانس های تجاری دنیا قرار بگیرد. همچنین پایه تحقیقات متعدد دیگر در حوزه های مختلف باشد. مطالعات بیولوژیک بر ترکیبات اسانس این گیاه، می تواند به تعیین معیار کیفیت و استاندارد سازی آن کمک بسیار زیادی کند.

comparison of the essential oils of medicinal plant populations of eryngium noeanum boiss. and eryngium iranicum mozaff in iran

in this study eryngium noeanum boiss. from four different regions of alamot (al) (qazvin province), ahuan col (ah) (semnan), razaqan (rz) (markazi province), and bashm col (ba) (semnan) and also, eryngium iranicum mozaff. from nikpey village (np) (zanjan) at elevations of 1600, 1980, 2450, 2150, and 1400 m above the sea level were collected during the summer 2018. the shade-dried plant materials were hydro-distillated by a clevenger apparatus. qualitative and quantitative analyses of the essential oils were carried out by gas chromatography-mass spectrometry (gc-ms) and gc-fid, respectively. the essential oil contents were obtained as 0.3, 0.4, 0.55, 0.2, and 0.1% (w/w) for al, ah, rz, ba, and np, respectively. the main components of essential oils were amorpha-4,11-diene (14.0, 17.6, 9.0, and 13.6%), δ-selinene (21.5, 40.5, 23.1, and 35.7%), spathulenol (4.6, 0.7, 6.4 and 5.5%), eudesm-7(11)-en-4-ol (3.4, 0.5, 6.7, and 4.4%), and cis-falcarinol (20.3, 1.0, 20.0, and 15.2%) for al, ah, rz, and ba, respectively. also, the main components of the essential oils in np sample were n-octanal (12.8%), myrtenol (12.5%), and cis-falcarinol (13.5%). the main compounds in different populations of e. noeanum and e. iranicum essential oils were sesquiterpenes (about 70-90%) and non-terpene (56%), respectively. eryngium noeanum boiss. is a medicinal rangeland and native plant of iran, has not been given due attention. despite prickly appearance, it has a big aerial part with considerable essential oil contents including valuable sesquiterpenes and polyacetylenic compounds ranking it among the highly commercial essential oils worldwide. this calls for many research studies in different fields as extensive biological studies on the essential oil components of this plant can greatly help determine and standardize its quality.