بررسی روش‌های مختلف عصاره‌گیری بر ویژگی‌های فیتوشیمیایی، آنتی اکسیدانی، ضد باکتریایی و ضدالتهابی گیاه کک‏کش بیابانی ((pulicaria gnaphalodes (vent.) boiss. در مراحل مختلف فنولوژی

گیاهان منبع مهمی از مولکول های زیست فعال برای تولید دارو هستند که استخراج این ترکیبات از مواد گیاهی در صنعت داروسازی دارای اهمیت فراوانی است. حلال های مورد استفاده در فرآیند استخراج و همچنین مرحله رشد گیاهان بر کیفیت و میزان متابولیت های ثانویه استخراج شده از گیاهان دارویی تاثیر دارند. بنابراین، هدف پژوهش حاضر بررسی اثر روش های مختلف عصارهگیری بر میزان ترکیبات شیمیایی،فعالیت آنتی اکسیدانی، ضدباکتریایی و ضدالتهابی گونه مرتعی کک کش بیابانی (pulicaria gnaphalodes (vent.) boiss. ) در مراحل مختلف فنولوژی است. بدین منظور نمونه برداری به صورت طرح کاملاً تصادفی از گیاه در مراحل مختلف فنولوژی (رشد رویشی، گلدهی و بذردهی) انجام گرفت و سپس با استفاده از حلال های اتانول، متانول، آب، و استون عصاره گیاه تهیه شد. میزان فنول کل، فلاونوئید کل، تانن کل، آلکالوئید کل و ساپونین کل با استفاده از روش های استاندارد اندازه گیری شد. جهت ارزیابی فعالیت آنتی اکسیدانی عصاره های مختلف از روش های مهار رادیکال های آزاد dpph ، abts و احیاء یون های فریک (frap) استفاده شد. همچنین فعالیت ضد باکتریایی عصاره های مختلف به روش های انتشار دیسک، حداقل غلظت مهارکنندگی و حداقل غلظت کشندگی و فعالیت ضد التهابی عصاره ها به روش پایداری غشای گلبول قرمز اندازه گیری شد. بیشترین میزان فنول کل (67.5 میلی گرم اسید گالیک در گرم وزن خشک گیاه)، فلاونوئید کل (37.3 میلی گرم معادل کوئرستین بر گرم وزن خشک گیاه)، تانن کل (45.3 میلی گرم معادل کاتچین در گرم وزن خشک گیاه)، آلکالوئید کل (75.2 میلی گرم معادل آتروپین در گرم وزن خشک گیاه) و ساپونین کل (284.3 میلی گرم معادل اسپین در گرم وزن خشک گیاه) در عصاره متانولی مرحله گلدهی گیاه مورد مطالعه و کمترین مقادیر آن ها در عصاره آبی مرحله فنولوژی بذردهی آن به ثبت رسید. نتایج مربوط به بررسی فعالیت آنتی اکسیدانی، ضدباکتریایی و ضدالتهابی عصاره ها نشان داد که عصاره متانولی گیاه در مرحله گلدهی دارای بالاترین میزان فعالیت و عصاره آبی آن در مرحله بذردهی دارای کمترین میزان فعالیت آنتی اکسیدانی، ضدباکتریایی و ضدالتهابی است. به طور کلی و با در نظر گرفتن تمامی عصاره ها می توان بیان کرد که گونه مورد مطالعه در مرحله گلدهی از بالاترین میزان ترکیبات شیمیایی و فعالیت زیستی برخوردار است و عصاره متانولی و آبی گونه مورد مطالعه در مراحل مختلف فنولوژی به ترتیب دارای بیشترین و کمترین میزان ترکیبات شیمیایی و فعالیت زیستی بودند. بنابراین می توان از عصاره متانولی گیاه در مرحله گلدهی به عنوان یک منبع ترکیبات آنتی اکسیدان، آنتی بیوتیک و ضدالتهاب طبیعی استفاده کرد.

effect of extraction methods on phytochemical, antioxidant, antibacterial, and anti-inflammatory properties of pulicaria gnaphalodes (vent.) boiss. at different phenological stages

plants are a crucial source of bioactive molecules for drug production, making the extraction of these compounds from plant materials vital in the pharmaceutical industry. the solvents used during the extraction process and the plant's growth stage significantly influence the quality and quantity of secondary metabolites extracted from medicinal plants. this study aimed to investigate the effect of different extraction methods on the chemical compounds, as well as the antioxidant, antibacterial, and anti-inflammatory activities of pulicaria gnaphalodes (vent.) boiss. at various phenological stages. sampling was conducted using a completely random design from the plant at different phenological stages (vegetative, flowering, and seeding). the plant extracts were prepared using ethanol, methanol, distilled water, and acetone as solvents. total phenol, total flavonoid, total tannin, total alkaloid, and total saponin content were measured using standard methods. the antioxidant activity of the various extracts was assessed using dpph, abts, and frap methods. additionally, the antibacterial activity was evaluated through disk diffusion, minimum inhibitory concentration (mic), and minimum bactericidal concentration (mbc) methods, while the anti-inflammatory activity was assessed using the human red blood cell stabilization method. the results indicated that the methanolic extract of the plant at the flowering stage contained the highest levels of total phenols (67.5 mg gallic acid equivalent (gae)/g dry weight), total flavonoids (37.3 mg quercetin equivalent (qe)/g dry weight), total tannins (45.3 mg catechin equivalent (ce)/g dry weight), total alkaloids (75.2 mg atropine equivalent (ae)/g dry weight), and total saponins (284.3 mg escin equivalent (ee)/g dry weight). conversely, the lowest amounts of these compounds were found in the aqueous extract at the seeding stage. furthermore, the methanolic extract from the flowering stage demonstrated the highest antioxidant, antibacterial, and anti-inflammatory activities, while the aqueous extract from the seeding stage exhibited the lowest activities in these areas. overall, it can be concluded that the extracts of pulicaria gnaphalodes have the highest concentrations of bioactive compounds and biological activity during the flowering stage. the methanolic extract at this stage can serve as an effective source of natural antioxidants, antibiotics, and anti-inflammatory agents, whereas the aqueous extract at the seeding stage had the least activity.