سیاست‌زدگی در نظام سلامت: مرور روایتی

مقدمه: سیاست‌زدگی به‌عنوان یکی از موانع اصلی تحقق اهداف نظام سلامت، با دخالت افراطی عوامل حکمرانی، ملاحظات سیاسی، رویکردهای ایدئولوژیک و سوگیری‌های جناحی شناخته می‌شود. این پدیده به طور خاص در به‌کارگیری فرایندهای مبتنی بر شواهد و حوزه اخلاق پزشکی نیز دیده می‌شود. این مطالعه مرور روایتی، باهدف ارائه تعریف جامع، واکاوی ابعاد پدیده، بررسی عوامل ایجادکننده و پیامدهای ناشی از آن و در نهایت ارائه راهکارهای پیشنهادی برای مدیریت بهینه پدیده سیاست‌زدگی در نظام سلامت انجام شده است. روش کار: این مطالعه در آذر ماه 1404 به روش مرور روایتی و با جستجو در پایگاه‌های اطلاعاتی pubmed/medline، scopus، web of science،google scholar  و پایگاه‌های داخلی مانند sid و magiran در بازه زمانی 2015 تا 2026 انجام شد. کلیدواژه‌های مورداستفاده در جستجو به زبان فارسی شامل سیاست‌زدگی، نظام سلامت، حکمرانی سلامت، عدالت در سلامت و تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد بودند. معادل‌های انگلیسی آن‌ها عبارت بودند از politicization, health system, health governance, justice in health, evidence-based policy making. مطالعات پس از بررسی بر اساس معیارهای ورود، فرایند غربالگری و معیارهای خروج انتخاب شدند و در نهایت،12منبع مرتبط، معتبر و تحلیلی برای تحلیل نهایی مورد استفاده قرار گرفتند.یافته‌ها: سیاست‌زدگی سلامت به معنای دخالت نظام‌مند و غالباً غیرعلمی ملاحظات سیاسی، ایدئولوژیک و منافع کوتاه‌مدت جناحی در فرآیندهای تخصیص منابع، انتصابات مدیریتی و سیاست‌های عمومی سلامت تعریف می‌شود. چهار بُعد بنیادین سیاست‌زدگی استخراج شد: تخصیص سیاسی منابع، انتصابات جناحی، تحریف داده‌ها، و سیاسی‌سازی بحران‌ها. پیامدهای این امر شامل تضعیف شدید عدالت در سلامت و فرسایش اعتماد عمومی است. راهکارهای مدیریتی بر شفافیت، استقلال نهادها و تقویت قوانین تمرکز دارند.نتیجه‌گیری: پدیده سیاست‌زدگی می‌تواند به تهدیدی بالقوه و ساختاری برای کارآمدی و عدالت‌محوری نظام سلامت محسوب شود؛ لذا به‌کارگیری استراتژی‌های مقابله‌ای یا سازگارانه نیازمند عزم ملی و به‌دوراز هر گونه جهت‌گیری ایدئولوژیکی و سیاسی برای اولویت‌دادن به سلامت به‌عنوان یک ارزش فراگیر است.

politicization in the health system: a narrative review

introduction: politicization is one of the main goals of the health system, with extreme politics of governance factors, considerations, ideological research and biases. this phenomenon is also known to apply specific methods based on evidence and the field of medical ethics. this narrative review study was conducted with the aim of comprehensively defining, analyzing the factors, examining the factors causing it and the consequences resulting from it, and finally providing suggested solutions for optimal management of policy science in the health system.methods: this study was conducted in december 2024 using the narrative review method, with searches performed in the pubmed/medline, scopus, web of science, and google scholar databases, as well as domestic databases such as sid and magiran, covering the period from 2015 to 2026. the keywords used in the search in persian included politicization, health system, health governance, in health justice and evidence-based decision-making. their english equivalents were policymaking, health system, health governance, justice in health, evidence-based policymaking. studies were selected after reviewing the quality of the input, screening process, and output, and finally, 12 relevant, reliable, and analytical sources were used for the final analysis. findings: health politicization is defined as the systematic and often non-scientific interference of political and ideological considerations and short-term factional interests in the processes of resource allocation, managerial appointments, and public health policies. four fundamental dimensions of politicization were extracted: political allocation of resources, partisan appointments, data distortion, and politicization of crises. the consequences of this include a severe weakening of health equity and the erosion of public trust. management strategies focus on transparency, institutional independence, and strengthening the rule of law.conclusion: politicized health can become a potential and structural crisis for the efficiency and justice-oriented system. if the application of confrontational or adaptive strategies requires national determination and away from any ideological and political orientation to prioritize health as a universal value.