مدل مفهومی چهارسطحی نوآوری: رویکردی دیالکتیکی به فهم و سیاستگذاری نوآوری
|
|
|
|
|
|
|
|
نویسنده
|
حیدری حمید
|
|
منبع
|
سياست علم و فناوري - 1404 - دوره : 18 - شماره : 4 - صفحه:75 -92
|
|
چکیده
|
نوآوری در ادبیات علمی و سیاستی عموماً با رویکردهای اقتصادی یا فناورانه صورتبندی شده است؛ حال آنکه بررسی دقیقتر نشان میدهد نوآوری پدیدهای چندلایه و دیالکتیک است که نیازمند چارچوبی جامعتر برای فهم و سیاستگذاری است. این مقاله با اتخاذ روش مروری-مفهومی و تحلیل نظاممند منابع کلاسیک و معاصر، مدلی چهارسطحی برای تبیین نوآوری ارائه میکند. در سطح معرفتی، نوآوری بر فرایندهای کشف و اکتشاف مبتنی است. در سطح هنجاری-زمانی، در دل روایتهای پیشرفت و توسعه معنا مییابد. در سطح ساختاری، بخشی از جریان تغییرات تدریجی و تحولات بنیادین نهادی و اجتماعی است. در سطح مولد-اجتماعی، محصول تعامل میان خلاقیت و اختراع و تقلید است. یافتههای مقاله نشان میدهد نوآوری زمانی به پدیدهای پایدار و اثرگذار بدل میشود که این سطوح بهصورت دیالکتیکی و پویا در تعامل باشند. مدل پیشنهادی ضمن یکپارچهسازی رویکردهای متنوع نظری، امکان ارائه دلالتهای سیاستی را نیز فراهم میآورد: از جمله ضرورت تقویت تعادل میان اکتشاف و کشف در سیاستهای پژوهشی، بازاندیشی در ارزشها و روایتهای پیشرفت، بازطراحی نهادها برای پرهیز از قفلشدگیهای فناورانه و نیز حمایت از سازوکارهای اجتماعی خلاقیت و انتشار نوآوری. بر این اساس، مقاله حاضر میکوشد نوآوری را نه بهعنوان مقولهای صرفاً اقتصادی یا فناورانه، بلکه بهمثابه برساختی اجتماعی-معرفتی با ظرفیتهای سیاستی روشن بازتعریف کند.
|
|
کلیدواژه
|
نوآوری، خلاقیت، اختراع، تقلید، سیاست علم و فناوری، مدل مفهومی
|
|
آدرس
|
موسسه مطالعات فرهنگی و اجتماعی, گروه مطالعات علم و فناوری, ایران.
|
|
پست الکترونیکی
|
h.heydary62@gmail.com
|
|
|
|
|
|
|