تحلیل زیباشناختیِ رویکرد نشانه-معناشناسی ماتریس معنایی و هیپوگرام در لایه های پنهانِ معنای شعر برپایه الگوی مایکل ریفاتر

خوانش شعر از منظر نشانه- معناشناسی و با بهره‌گیری از مفاهیم زیباشناختی هنر شعری، در روشن‌کردن لایه‌های پنهان و معنای نامکشوف شعر به خواننده کمک می‌کند. گاه معنا در شعر، دنیایی ناشناخته است و هسته معنا، ماتریسی ساختاری در شعر پدید می آورد و معنای شعر از تعامل خواننده، الگوی دریافت معنا و فرایند خواندن شعر، ساخته می‌شود. ماتریس ممکن است یک واژۀ خاص باشد و یا یک جمله را دربر گیرد و هر شعر با چند روایت خاص به‌صورت تداعی‌های قراردادی با ماتریس خود در پیوند باشد که به این روایت‌ها، هیپوگرام می‌گویند؛ هیپوگرام‌ها وظیفۀ وحدت بخشی به شعر را برعهده دارند. در این پژوهش با نگاهی زیباشناختی به تحلیل نشانه- معنا‌شناسی شعرِ «جاده آن سوی پل» احمد شاملو برپایه‌ الگوی نشانه‌شناسی مایکل ریفاتر می‌پردازیم؛ سه منظومۀ اصلی این شعر یعنی «شاعر»، «دِه» و «بی‌تحرّکی و ایستایی جامعه» سبب روشن‌شدن معنا می‌شود و دیگر عناصر شعری، معنابن «مرا دیگر انگیزۀ سفر نیست» را تبیین می‌کند. شاعر در این شعر، در جامعه گرفتار شده است و برای رهایی از این جامعه همۀ جوانب را می‌سنجد امّا در میانۀ راه احساس می‌کند تمامی اشیاء و اطرافش را، ایستایی و سکون فرا گرفته است؛ شاعر چاره‌ای برای رهایی از این سکون نمی‌یابد و او را به معبد تنهایی خود فرامی‌خواند. یکی از دستاوردهای این پژوهش این است که مایکل ریفاتر از رویکرد نشانه‌شناسی به کشف لایه‌های پنهان متن می‌پردازد و ازاین‌رو، رویکرد او را می‌توان در چارچوبِ نشانه- معناشناسی جای داد. به‌طور کلی می‌توان بیان کرد که عناصر به‌کار رفته در این شعر سبب پیدایش سه منظومه حضور دارند و در مجموعۀ نخست، شش ترکیب، در مجموعۀ دوم، ده ترکیب و در مجموعۀ سوم، 9 ترکیب به ترتیب هسته را تشریح و همین امر،‌‌ راهی درست برای رسیدن به درک عمیق و دریافت پیام و رمزگان نهفته در شعر ایجاد کرده است.اهداف پژوهش:بررسی زیباشناسی ساختاری معنا در شعر.حلّ معمای معنا در شعر شاملو.سوالات پژوهش:با توجّه به الگوی مایکل ریفاتر، چگونه می‌توان به تحلیل زیباشناختی و نشانه‌شناختی شعر احمد شاملو پرداخت؟رویکرد نشانه- معناشناسیِ مایکل ریفاتر، چه کاربردی در کشف لایه‌های پنهان شعر معاصردارد؟

aesthetic analysis of the semiotic-semantic approach: semantic matrix and hypogram in the latent strata of poetic meaning based on michael riffaterre’s model

interpreting poetry through a semiotic-semantic lens, leveraging the aesthetic tenets of poetic art, assists the reader in elucidating the latent strata and hitherto undiscovered significations of the poem. meaning in poetry can every now and then represent an unexplored realm, wherein the semantic nucleus engenders a structural matrix. the poem’s significance is thus constructed via the interplay of the reader, the paradigm of meaning reception, and the hermeneutic process. the matrix may be a discrete lexical item or encompass a more expansive sentential unit; each poem is connected to its matrix through specific narratives manifested as conventional associations, termed hypograms. hypograms are instrumental in establishing the poem’s cohesive unity. in this research, we undertake an aesthetic analysis of the semiotic-semantics inherent within ahmad shamlou’s poem, &the road beyond the bridge,& grounded in michael riffaterre’s semiotic framework. the poem’s tripartite thematic structure—&the poet,& &the village,& and &the immobility and stasis of society&—serves to clarify the overarching meaning, while ancillary poetic elements explicate the semantic kernel: &i no longer possess the impetus to travel.& within the poem, the poet finds himself ensnared by society, meticulously evaluating all avenues for escape; however, he gradually perceives that all entities and his circumambient milieu are pervaded by stagnation and quiescence. devoid of any viable recourse to transcend this inertia, the poet is summoned to his sanctuary of solitude. a salient contribution of this research lies in its demonstration of michael riffaterre’s utilization of the semiotic approach to uncover the text’s latent strata. consequently, his methodology can be appropriately situated within the purview of semiotic-semantics. in summation, it can be posited that the constitutive elements of this poem precipitate the emergence of three thematic structures. within the initial constellation, six configurations; in the second, ten configurations; and in the third, nine configurations, respectively, explicate the core, thereby forging a cogent pathway toward attaining a profound comprehension and discerning the encrypted message and codes embedded within the poem.research objectives:to investigate the structural aesthetics underpinning meaning in poetry.to resolve the hermeneutic enigma presented by shamlou’s poetry.research questions:how can ahmad shamlou’s poetry be subjected to aesthetic and semiotic analysis, considering michael riffaterre’s model?what utility does michael riffaterre’s semiotic-semantic approach offer in the unveiling of the latent strata of contemporary poetry?