خطاهای شناختی در دیوان خاقانی براساس نظریه آرون تی بک و تطبیق آن با تخیل در نگارگری دوره مغول

پژوهش حاضر با هدف تعیین خطاهای شناختی براساس نظریۀ آرون تی‌بک در دیوان خاقانی و تشخیص پربسامد‌ترین خطاها و تحریفات شناختی در دیوان این شاعر است. تطبیق این ویژگی با عنصر تخیل در نگاره‌های دورۀ مغول نیز از دیگر مسائل این پژوهش است. براساس این پژوهش، جامعه آماری و قلمرو تحقیق دیوان شعر شاعر مذکور بوده و روش کار تحلیلی- توصیفی از نوع تحلیل محتوا و به‌صورت اسنادی- کتابخانه‌ای انجام گرفته است. ابزار گردآوری اطلاعات منابع و ماخذ کتابخانه‌ای و فیش‌برداری بوده و تجزیه‌وتحلیل مطالب به‌صورت تحلیل کیفی صورت گرفته است. یافته‌ها و نتایج پژوهش نشان داد که انواع خطاهای شناختی در دیوان شاعر دیده شده، البته خطای شناختی فاجعه‌سازی در آن بیشتر بوده است. خطای تعمیم افراطی، فیلتر منفی و برچسب‌زدن نسبتاً زیاد مشاهده شده البته خطاهای پیشگویی، شخصی‌سازی، سرزنش‌گری و تفکر دوقطبی هم در اشعار شاعر قابل ملاحظه دیده شده است. خطای ذهن‌خوانی و قضاوت‌گرایی بسیار کم و خطای باید‌اندیشی تقریباً وجود نداشته و این مسئله شاید به تفکر احساسی شاعر ارتباط داشته باشد و اینکه احساس می‌کند مسائل را باید آن‌گونه که هست پذیرفت. در نگاره‌های دورۀ مغول نیز عنصر خیال به‌نوعی خروج از مسیر واقع‌گرایی است و ارتباط مستقیمی با احساسات نگارگر دارد.اهداف پژوهش:تعیین خطاهای شناختی براساس نظریۀ آرون تی‌بک در دیوان خاقانی.بررسی انواع خطاهای شناختی در دیوان خاقانی و تطبیق آن با تخیل در نگارگری مغول.سوالات پژوهش:تعیین خطاهای شناختی براساس نظریۀ آرون تی‌بک در دیوان خاقانی چگونه می‌باشد؟خطاهای شناختی در دیوان خاقانی و عنصر تخیل در نگارگری دوره مغول چگونه می‌باشد؟

cognitive errors in khaghani’s divan based on aaron t. beck’s theory and its comparison with imagination in mongol era miniature painting

this study aims to identify cognitive errors in khaghani’s divan based on aaron t. beck’s theory, determine the most frequent cognitive distortions, and compare these features with the element of imagination in mongol-era miniature painting. the statistical population and research scope include khaghani’s divan, while the methodology is analytical-descriptive, employing content analysis through a documentary-library approach. data collection tools consisted of library resources and note-taking, and the analysis was conducted qualitatively.the findings reveal various cognitive errors in khaghani’s poetry, with catastrophizing being the most prevalent distortion. other notable errors include overgeneralization, negative filtering, and labeling. additionally, errors such as fortune-telling, personalization, blaming, and black-and-white thinking are significantly present. conversely, errors like mind-reading and judgmental thinking are rare, and the should-thinking error is virtually absent—possibly linked to the poet’s emotional perspective that emphasizes accepting situations as they are. in mongol-era miniatures, the element of imagination reflects a departure from realism, closely tied to the emotions of the painters.research objectives:to identify cognitive errors in khaghani’s divan based on aaron t. beck’s theory.to examine the types of cognitive errors in khaghani’s poetry and compare them with imagination in mongol miniature painting.research questions:how can cognitive errors in khaghani’s divan be identified based on aaron t. beck’s theory?what is the relationship between cognitive errors in khaghani’s poetry and the element of imagination in mongol-era miniature painting?