ارائه شاخص های طراحی فضای باز پردیس های دانشگاهی با تکیه بر مولفه کنترل پذیری در جهت افزایش حضور دانشجویان

دانشگاه به‌عنوان جزئی از معماری شهری، ساختاری اجتماعی است. یکی از مولفه‌های کیفیت فضایی و یکی از با‌ارزش‌ترین حقوق فضاییِ انسان، احساس کنترل فرد بر فضا است. در راستای شناسایی ابعاد، معیارها و شاخص‌های مولفه کنترل‌پذیری در قالب یک چارچوب مفهومی و ارائه راهکارهایی برای برنامه‌ریزی کالبدی فضا؛ پژوهش حاضر انجام شده است. رویکرد این پژوهش، ترکیبی است و روش آن در قسمت کیفی، تحلیل محتوا و در قسمت کمّی، پیمایشی است و ازلحاظ هدف، کاربردی می‌باشد. جامعه آماری، کلیه دانشجویان معماری پنج واحد دانشگاه آزاد اسلامی شهر تهران می‌باشد و حجم نمونه با استفاده از نرم‌افزار g-power، 246 نفر برآورد شده است. روایی پرسش‌نامه،‌ با استفاده از روش اعتبار محتوا و تحلیل عاملی تاییدی و پایایی آزمون، از طریق همسانی درونی و به شیوۀ آلفای کرونباخ بررسی شد. همچنین برای آزمون تاثیر کنترل‌پذیری بر حضور دانشجویان، از رگرسیون لُجستیک استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شاخص‌های مولفه «کنترل‌پذیری» که در سه بُعد کالبدی، کارکردی و ادراکی بر حضور دانشجویان موثر است، عبارت‌ا‌‌ند از: «محصوریت»، «نگهداری و بهداشت فضا»، «نظارت مصنوعی»، «کنترل قلمرو»، «انعطاف‌پذیری چیدمان فضایی»، «قابلیت شخصی‌سازی» و «مشارکت در مدیریت و نگهداری از فضا». پس از تجزیه‌و‌تحلیل داده‌ها، مشخص گشت که موثرترین بُعد در پیش‌بینی میزانِ حضور دانشجویان به ترتیب، بُعد کارکردی، کالبدی و ادراکی است. در رابطه با تاثیر جنسیت، مشخص می‌گردد ارتقاء بُعدِ ادراکیِ کنترل‌پذیری، بیشترین تاثیر را در افزایش حضورپذیری دانشجویان زن دارد. این مطالعه نشان داد که کنترل‌پذیری بر حضور بیشتر دانشجویان در فضای باز موثر است و به آن‌ها این امکان را می‌دهد که بر محیط فیزیکی خود کنترل داشته باشند و بتوانند محیط اطراف خود را تغییر دهند.اهداف پژوهش:تعیین شاخص‌های مولفۀ کنترل‌پذیری و تبیین یک چارچوب مفهومی جدید.بررسی تاثیر مولفۀ کنترل‌پذیری بر میزان حضور‌پذیری دانشجویان در فضای باز پردیس‌های دانشگاهی.سوالات پژوهش:شاخص‌های مولفۀ کنترل‌پذیری در جهت افزایش میزان حضورپذیری کدام‌اند؟تاثیر شاخص‌های مولفه کنترل‌پذیری بر میزان حضور دانشجویان دختر و پسر در فضای باز پردیس‌های دانشگاهی به چه میزان است؟

presenting design indicators for open spaces in university campuses based on the controllability component to enhance student presence

the university, as a part of urban architecture, is a social structure. one of the components of spatial quality and one of the most valuable spatial rights of humans is the sense of individual control over space. this research was conducted to identify the dimensions, criteria, and indicators of the controllability component within a conceptual framework and to provide solutions for spatial planning. the study adopts a mixed-method approach, with qualitative content analysis and quantitative survey methods, and is applied in terms of purpose. the statistical population consists of all architecture students from five islamic azad university branches in tehran, and the sample size was estimated at 246 using g-power software. the validity of the questionnaire was confirmed through content validity and confirmatory factor analysis, while reliability was assessed using internal consistency and cronbach’s alpha. logistic regression was used to test the effect of controllability on student presence. the findings indicate that the indicators of the controllability component, which affect student presence across three dimensions—physical, functional, and perceptual—include: enclosure, space maintenance and hygiene, artificial surveillance, territorial control, flexibility in spatial arrangement, personalization capability, and participation in space management and maintenance. after data analysis, it was found that the most effective dimension in predicting student presence was, in order, the functional, physical, and perceptual dimensions. regarding gender differences, enhancing the perceptual dimension of controllability had the greatest impact on increasing female student presence. this study demonstrated that controllability enhances student presence in open spaces, allowing them to exert control over their physical environment and modify their surroundings.research objectives:determining the indicators of the controllability component and establishing a new conceptual framework.investigating the effect of the controllability component on the level of student presence in open spaces of university campuses.research questions:what are the indicators of the controllability component that enhance student presence?to what extent do the indicators of the controllability component affect the presence of male and female students in open spaces of university campuses?