تجلیات تشبیه و تنزیه در هنر اسلامی ایران

تنزیه و تشبیه یکی از مباحثی است که پیوسته متکلمان به آن توجه داشته‌اند. تشبیه در لغت به معنای شبیه‌کردن، شبیه‌دانستن و اعتقاد به شباهت دو چیز با یکدیگر است و تنزیه به‌معنای منزه و مبراکردن، منزه و مبرادانستن و اعتقاد به نزاهت و مبرابودن چیزی از نقص و کمبود و مانند آن است. بحث‌ها و اختلاف نظرهای بسیاری در موضوع تشبیه و تنزیه موجب اختلافات بسیاری شده که چگونگی و میزان تاثیر تشبیه و تنزیه در هنر اسلامی ایران یکی از موضوعاتی است که باید برای محققان مشخص گردد. روش تحقیق در این پژوهش کیفی است و کوشش می‌شود که با استفاده از روش توصیفی، تحلیلی– تطبیقی مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای، داده‌ها به حصول نتیجه برسد. از یک‌سو، اهل حدیث و اشاعره و از سوی ‌دیگر، معتزلیان با قرائت‌های کاملاً متفاوتی بدین آموزه نظاره کرده‌اند. گروه اول به سمت تشبیه و گروه دوم به سمت تنزیه سوق یافته‌اند. باتوجه‌به اینکه باورها و اعتقادات در شکل‌گیری هنر اسلامی ایران تاثیرگذار بوده‌اند، بنابراین این هنر در ادوار تاریخی گوناگون به یکی از این دو رویکرد نزدیک شده یا از آن فاصله گرفته است. سال‌های اولیه اسلام در ایران این هنرها به باورهای تنزیهی نزدیک‌تر و کم‌کم به سمت باورهای تشبیهی حرکت کرده است و در نهایت، بهترین شیوه همان تعادل بین تشبیه و تنزیه است.اهداف پژوهش:1. بازشناسی دیدگاه‌ها و نظرات مختلف در مورد تشبیه و تنزیه.بررسی تجلیات تشبیه و تنزیه در هنر اسلامی ایران.سوالات پژوهش: چه دیدگاه‌ها و نظریاتی درباره تشبیه و تنزیه وجود دارند؟چگونه هنر اسلامی ایران تحت‌تاثیر تشبیه و تنزیه قرار گرفته است؟

manifestations of simile and purification in islamic art of iran

purification and simile is one of the topics that theologians have constantly paid attention to. belief in decency and innocence is something of a defect and deficiency and the like. on the one hand, the hadiths and ash’arites, and on the other hand, the mu’tazilites have viewed this doctrine with completely different readings. the first group has moved towards simile and the second group towards purification. also, the secret of purification of zinc in the inner name has the right and the secret of similitude from the rulings of the outer name is the sublime truth, so the decline of the truth from the inner and the forms of the universe is not possible, and this concept is most eloquently stated in the qur’an. iranian islamic art, in turn, has been influenced by simile and purification, and we see the balance between simile and purification in art. the research method in this article is descriptive-analytical, and also the tools and methods of data collection include library search.