فضای ‌تهی؛ محل تجلی و ادراک معنا در معماری اسلامی (بررسی تاثیرگذاری فضاهای ‌تهی بر روی مخاطب، مبتنی بر آرای ملاصدرا)

فضاهای‌ تهی دارای هویتی فعال و قدرتمند در معماری است. فضاهای ‌تهی با خالی‌کردن خود از ماده، زمینۀ تجلی معنا را فراهم می‌سازد و ادراک معنا بر روی مخاطب تاثیر می‌گذارد. ملاصدرا ماده را عجین با عدم می‌داند، که ادراک حسی را شامل می‌شود. وی حواس را در عیان‌ساختن واقعیت خارجی ناتوان می‌داند. درواقع، ارج به فضاهای‌تهی، ارج به غیرماده است. در این ساحت است که می‌توان تفکرات ملاصدرا را در باب ادراک با مباحث معماری انطباق داد. این پژوهش از نوع کیفی و بین‌رشته‌ای ا‌ست که با روش تطبیقی-تحلیلی و با بهره‌گیری از مطالعات اسنادی انجام شده ‌است. نتایج حاکی از این است که فضاهای ‌تهی محل تجلی معانیست و می‌تواند بر مخاطب خود تاثیر بگذارد. با تطبیق دیدگاه های ادراکی ملاصدرا با معانی موجود در فضای‌‌ تهی، درمی‌یابیم که فضای‌ تهی به دلیل مجردبودن از ماده، امکان بروز معانی و ادراک را فراهم می‌کند؛ که به‌صورت ناخودآگاه (ضمنی) و خودآگاه (صریح) بر مخاطب تاثیر می‌گذارد. در نظر ملاصدرا سیر در فضاهای ‌تهی مانند نوعی حرکت از ظاهر تا باطن می‌ماند که مخاطب متوجه نوعی ادراک ضمنی‌ است و وی را  به سمت معنا (کمال) است، هدایت می‌کند. اهداف پژوهش:تبیین جایگاه معنایی فضاهای ‌تهی در معماری و نحوه تاثیرات‌گذاریش بر مخاطب.پیوند و انطباق آرای فلسفی ملاصدرا در باب ادراک، با ادراک معنا در فضاهای ‌تهی معماری.سوالات پژوهش:تاثیرات معنایی فضاهای‌ تهی بر روی مخاطب چگونه است؟دیدگاه فلسفی ملاصدرا در باب ادراک، به چه نحوی با درک معنا در فضای ‌تهی قابل انطباق است؟

empty space; the place of manifestation and perception of meaning in islamic architecture(investigating the effect of empty spaces on the audience, based on mulla sadra’s views)

empty spaces have an active and powerful identity architecture. the empty spaces provide the manifestation of meaning by emptying themselves of matter; and perception the meaning affects the audience. mullasadra considers matter to be associated with nothingness, which includes sensory perception. he considers the senses incapable of revealing external reality. in fact, value to empty spaces is value to immaterial. in this context, sadra’s thoughts on perception can be adapted to architectural issues. this research is of qualitative and interdisciplinary type that has been done by comparative-analytical method and by using documentary studies. results: empty spaces are the place of manifestation of meanings, which can affect its audience. by adapting sadra’s perceptual views with the meanings in the empty space, we find that space, due to the emptiness of matter, allows the expression of meanings and perception, which affects the audience unconsciously(implicitly) and consciously(explicitly). according to sadra, walking in empty spaces is like a kind of movement from the outside to the inside, in which the audience realizes a kind of implicit perception that leads him to meaning(perfection).aims:1. explain the semantic position of architectural empty spaces and how it affect the audience.2. the connection and adaptation of mulla sadra’s philosophical views on perception with the perception of meaning in architectural empty spaces.questions:1. what are the semantic effects of the empty spaces on the audience?2. how can mulla sadra’s philosophical view of perception be adapted to the perception of meaning in a empty space?