نشانه های مشترک فرهنگ عامه در قصه نوش آفرین گوهر تاج و کتاب مصور هزار و یکشب صنیع الملک

قصۀ نوش آفرین گوهرتاج، داستان عامیانه و منثور دورۀ صفوی است که نویسندۀ آن نامعلوم است. این داستان، قصۀ عشق ابراهیم شاهزادۀ چین به نوش آفرین گوهرتاج شاهزادۀ دمشق است. قصه به شرح تلاش ها، جنگ ها و دلاوری های شاهزاده ابراهیم برای رسیدن به نوش آفرین گوهرتاج می پردازد. ازآنجاکه قصۀ نوش‌آفرین گوهرتاج، داستانی عامیانه است، عناصر مختلف فرهنگ عامه در این اثر به گستردگی دیده می شود. ازجمله؛ موجودات عجیب، اتفاقات شگفت انگیز، مکان ها و اشیاء عجیب، اعتقادات و باورهای مذهبی، باورهای خرافی، آداب‌ورسوم اجتماعی، کنایات و ضرب المثل ها. کتاب هزار و یک شب نیز از معروف‌ترین منابع ادبی و داستانی مربوط به حوزه فرهنگی شرق است که در دوره قاجار توسط صنیع‌الملک مصور شده است. این پژوهش به روش توصیفی و تحلیلی و با تکیه بر داده‌های منابع کتابخانه‌ای به رشتۀ تحریر درآمده است. در این پژوهش با ذکر نمونه های از عناصر فرهنگ عامه، در قصۀ نوش آفرین گوهرتاج و تطبیق آن با نگاره‌های نسخۀ مصور هزار و یک شب صنیع‌الملک به تحلیل و بررسی بارتاب فرهنگ عامه در این دو اثر پرداخته شده است. در بررسی فرهنگ عامه در قصه نوش آفرین گوهرتاج، جنبه ها و ابعاد مختلف زندگی مردم عادی قابل مشاهده است. این اثر حاوی مطالب مهم و ارزشمندی از فرهنگ مردم دوره صفوی و تا حدودی قاجار است و اعتقادات و باورهای عامیانه آن دوره در این اثر بازتاب گسترده ای دارد. درحالی‌که کتاب مصور هزار و یک شب صنیع‌الملک مربوط به دورۀ قاجار است و یک مجموعۀ داستانی است نه یک داستان واحد.اهداف پژوهش:آشنایی با مولفه‌های فرهنگ عامه در قصۀ نوش‌آفرین گوهرتاج و نسخه مصور هزار و یک شب.بررسی نقش اوضاع اجتماعی و فرهنگی در زمان قصۀ نوش‌آفرین گوهرتاج.سوالات پژوهش:مهم‌ترین مولفه‌های فرهنگ عامه در قصۀ نوش‌آفرین گوهرتاج و نسخه مصور هزار و‌ یک شب صنیع‌الملک چیست؟اوضاع اجتماعی و فرهنگی در زمان قصۀ نوش‌آفرین گوهرتاج چگونه بوده است؟

common signs of popular culture in the story of nooshafarin gohar taj and the illustrated book of one thousand and one nights by sani al-molk

the story of the noush afarin gohartaj is a folk and prose tale of the safavid period which its writer is unknown. this story is about the love of ibrahim, the chinese prince for noush afarine gowhartaj, the princess of damascus. the tale explains the efforts, battles and courage of prince ibrahim to reach noush afarine gowhartaj. folk culture (folklore) is a nation’s cultural and spiritual heritage and a product of their thoughts, perception and emotions that have remained by word of mouth and heart to heart throughout the ages from the past to the present. different elements of folklore are widely seen in this work, including; weird creatures, amazing events, strange places and objects, religious beliefs, superstitious beliefs, social customs and manners, ironies and proverbs. this article, while examines folklore in gowhartaj’s tale, explains samples of each of the elements of folklore. in the examination of folklore and its reflection in gowhartaj’s tale, different aspects and dimensions of the lives of ordinary people can be seen. this piece of work contains important and valuable content from the safavid period culture and to some extent qajar. popular beliefs and faith are widely reflected in it.