مفاهیم نمادین و پندارهای اساطیری رویات ضحاک بر بنیاد اندیشه ایران شهری

با منی کرد جمشید که بازتابی ایرانی از کهن الگوی شورش آغازین در برابر جهان آفرین بی‌همتاست، سامان هستی درهم‌ریخته، دچار آشوبی ویرانگر می شود. مونولوگ شکاکانۀ قهرمان که در کارکردهایش نقشی بسنده به خود قائل است، شوند آشکا رگی شر در جهان هستی می گردد. بنابر روایت شاهنامه، نماد شر، شخصیتی دیوسان به‌نام ضحاک است که هستی و سامان نیاکانی آن را آشفته ساخته و بدان حالتی هاویه‌گون، تاریک و مرگ بار می بخشد. در این فرآیند شیطانی، پدر را می کشد، آدمیان را می بلعد، مغزها را می کوبد، ایستارها و آیین ها را گمراه می کند و تمام کوشش خود را به‌کار می برد تا هستیِ مزدا آفریده را از زندگی تهی ساخته و رنج، بیماری و مرگ را بر آن چیره سازد. سرانجام نیروی دیوانه وار اهریمنی روح او را به سحر و فسون رام خود ساخته و اراده اش را بر او برمی‌گمارد. از آن روی که همۀ این کارکرد‌ها به زبان رمزی و استعاره‌‌گون بیان شده، پژوهش گر بر آن است تا با رویکردی کهن‌الگویی و روشی تطبیقی، مفاهیم نمادین و پنداره های اساطیری این روایت، هم‌چون پیدایش شر، پدر و پدرکشی، فریب، مار، کتف، مغزخواری و... را در بستر فرهنگ ایران شهری که در آیین مهری، جهان بینی زرتشتی و دیگر هنجارها و سنت های دینی ایرانی تجلی یافته مورد بررسی قرار دهد و دریافت های نوینی را ارائه نماید. پژوهش گر در این مقاله به روش کتابخانه ای و پژوهشی از منابع لازم بهره برده و مطالب را بررسی کرده است.اهداف پژوهش:بررسی مفاهیم نمادین و پندارهای اساطیری روایات ضحاک بر بنیاد اندیشۀ ایران‌شهری.بررسی و تاویل ژرف‌ساخت‌های هنری ادبیات با بازخوانی شاهنامه براساس تحلیل اساطیری.سوالات پژوهش:مفاهیم نمادین و پندارهای اساطیری روایات ضحاک بر بنیاد اندیشۀ ایران‌شهری چگونه است؟اسطوره‌ها چگونه می‌توانند منبع الهام هنر و ادبیات شده و ذهن ما را به دریافت‌های نوینی از آن‌ها رهنمون سازند؟

symbolic concepts and mythological ideas of zahak’s dreams based on urban iranian thought

undoubtedly, persian and arabic poetry and literature have long been intertwined and familiar with imaginary forms. rhetorical forms include similes, metaphors, metaphors and allusions, and have made poets familiar with themselves in poetry for more than a thousand years. in all styles of ancient and contemporary poetry, the high frequency of the use of imaginary forms can be observed. imaginary images or the literary image created by the imagination are divided into two categories: singular forms and compound forms. in the present study, which has been done with a descriptive-analytical approach and the use of library resources. first, a definition of comparative literature, sustainability literature, human biography of bushra al-bustani and tahereh saffarzadeh was given, and then samples of poetic evidence related to simile, metaphor and irony were extracted in the poems of these two poets and it was found that these two poets have used the above three techniques to express the concepts of stability and resistance and other components in comparative literature.