مضامین استعاره‌ها در منظومۀ سبیکه الذهب در تطبیق با آیات قرآن و انعکاس آن در مصداق هنری

استعاره مکنیّه یا کنایی از مسائل مورد مناقشه در علم بیان است. در آثار اولیۀ بلاغی خبری از عنوان استعارۀ مکنیه نیست و تنها جارالله زمخشری و جرجانی بدون اشاره به عنوان آن، توضیحاتی دربارۀ آن ذکر کرده‌اند. بعدها سکاکی در مفتاح العلوم به تفصیل به این بحث پرداخته است. در حالی که، بر مبنای تعریف سکاکی و برخی دیگر از بلاغیون، «استعارگی» این ساختار پذیرفتنی است؛ برخی دیگر استعاره بودن آن را قبول ندارند و آن را تشبیه مضمر به حساب می‌آورند. گویا، سکّاکی با توجه به حضور نداشتن لفظ عاریه و استعاره در استعارۀ مکنیّه، تحلیل دیگری از این نوع استعاره ارائه داده است که براساس آن، لفظ مشبّه برای مشبّهٌ ‌به استعاره آورده شده است. در سبیکه الذهب، با وجود اینکه متن مختصرِ تفتازانی، ملاک سرایش این منظومه بوده است اما در بحث استعارۀ مکنیه، ضمن اشاره به اختلاف‌ها، نظر خطیب قزوینی برجسته شده است و نقد وی بر آرای سکاکی و تفتازانی آورده شده. خطیب قزوینی که شارح آرای سکّاکی است، با ردّ نظر وی و با ریزبینی از استعارۀ مکنیّه به «تشبیه مُضَمر در نفس» تعبیر کرد که با‌ تسامح، به آن استعاره گفته می‌شود و بدین‌گونه، به اصلاح نظر دانشمندان متقدّم پرداخته است؛ لذا در این پژوهش که به شیوۀ توصیفی‌‌تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ایی صورت گرفته است، به شرح این مصادیق پرداخته شده است. نتایج این تطبیق نشان می‌دهد در منظومۀ سبیکه الذهب ضمن اشاره به این اختلافات، به اقوال مخالفی چون خطیب قزوینی اشاره شده است و در بحث استعارۀ مکنیّه، بیشتر بر دیدگاه خطیب تاکید شده که انعکاس این استعاره‌ها در آثار هنری مشهود است. اهداف پژوهش: بررسی مضامین استعاره‌ها در سبیکه الذهب در تطبیق با آیات قرآن. انعکاس استعاره‌ها در سبیکه الذهب در مصداق‌های هنری. سوالات پژوهش: استعاره‌ها در سبیکه الذهب در تطبیق با آثار هنری چگونه بررسی شده است؟ چگونه می‌توان تاثیر استعاره‌ها را در سبیکه الذهب با مصداق‌های هنری بررسی کرد؟

The Concept of Metaphors in the Sabikehal Zahab Poetry in Accordance with the Verses of the Qur'an and its Reflection in Art Forms

Abstract One of the controversial issues in the science of expression is the figure of speech of metaphor. In the early works of the rhetoric there is no mention of the metaphor and only Jarallah Zamakhshari and Jorjani have described it without any further mentioning. Later on, Sakaki elaborated on this in Muftah alAlum. While according to Sakaki’s description and other rhetoric speakers, the metaphor of this structure is acceptable; others disapprove of its metaphor and regard it as a mockery and favor to refer to it as a simile and some merely repeat others’ views. Sakaki, as if observing that the metaphor was not a literal and metaphorical one, offered another analysis of such a metaphor, on the basis of which the metaphorical word the principals of simile were applied. Referring to these references, in the Sabikehal Zahab, although the brief Taftazani text is the criterion for this poem, but in the metaphorical discussion, by referring to the disagreements, the remarks of Khatib Qazvini is highlighted and his criticism of Sakkaki and Taftazani has been mentioned. Khatib Qazvini, an exponent of Sakaki's views, interpreted metaphor as poetic simile in the soul by refuting his point of view, which he called metaphorical, thus refining the critics' view. Therefore, in this descriptiveanalytical research these cases are described; furthermore, data is gathered via library research. The results of this adaptation imply that in the Sabikehal Zahab poetry, while referring to this divergence of views, opposing views such as Khatib Qazvin is mentioned and in the metaphorical discussion, the Khatib's point of view is more strongly insisted on and its reflection is evident in artworks. Research aims: 1. Examine the themes of the metaphors in the style of Sabikehal Zahab poetry in accordance with the verses of the Qur'an. 2. Reflection of metaphors in the Sabikehal Zahab poetry in regard to artistic examples. Research questions: 1. How have metaphors been studied in the Sabikehal Zahab poetry in accordance with related artworks? 2. How can one study the effect of metaphors in Sabikehal Zahab poetry and artworks?