تحلیل جامعه شناختی تحول نقاشی ایران در دوره قاجار

در این مقاله تحول نقاشی ایران در دوره قاجار را از منظری جامعه‌شناختی مورد بررسی قرار دادیم. در این میان با بررسی سیر تحول نقاشی ایران در دوران گذار از سنت به تجدد و تاکید بر نقش دو نقاش برجستۀ این دوران یعنی صنیع‌الملک و کمال‌الملک، با بهره‌گیری از نظریه‌های جامعه‌شناسی هنر پی‌یر بوردیو و به‌طور مشخص نظریۀ میدان‌های اجتماعی و منش (هبیتاس)، در پی یافتن پاسخ مناسب به پرسش‌هایی از این دست بر آمدیم: آثار نقاشی صنیع‌الملک و کمال‌الملک در تعامل میان منش آنان با قواعد و منطق میدان قدرت و میدان تولید هنری از چه نسبتی برخوردار است؟ چرا به‌رغم تربیت مشترک (منش) کمال‌الملک و صنیع‌الملک، در نهایت کمال‌الملک در موضوع و سوژه مسیری متفاوت از صنیع‌الملک در پیش گرفت؟ آیا وقوع جنبش مشروطیت در تغییر نگرش کما‌ل‌الملک و گذر او از هنرمند قطب وابسته به هنرمند قطب مستقل تاثیر داشته است؟ بدین منظور از روش ساختارگرایی تکوینی بوردیو که رویکردی تلفیقی را دنبال می‌کند استفاده کرده و در نهایت پس از تحلیل آن به این نتیجه رسیدیم: کمال‌الملک، متاثر از انقلاب مشروطه و در واکنش به تحولات اجتماعی ناشی از آن، با گذر از «هنرمند قطب وابسته» تبدیل به «هنرمند قطب مستقل» شده و این تحول اساسی و مهم را می‌توان آغاز شکل‌گیری میدان مستقل نقاشی در ایران قلمداد نمود.

sociological analysis of the evolution of iranian painting in the qajar period

in this article, evolution of iranian painting in the qajar period from sociological perspective was examined. in the meanwhile, by searching aboat the evolution of iranian painting during the transition from tradition to modernity and emphasizing the role of two prominent painters of this period, namely sani-ol-molk and kamal-ol-molk, with using pierre bourdieu's sociological theories of art and specifically the theory of social fields and habitus. in order to find appropriate answers to these questions, we search aboat: what is the relationship between the paintings of sani-ol-molk and kamal-ol-molk in the interaction between their character and the rules and logic of power and the field of artistic production? why, in spite of the joint training (habitus) of kamal-ol-molk and sani-ol-molk, in the end, kamal-ol-molk took a different path from sani-ol-molk in the subject and subject? has the emergence of the constitutional movement changed the attitude of the perfectionist and his transition from an affiliated pole artist to an independent pole artist? for this purpose, we used bourdieu's formative structuralist method, which follows an integrated approach, and finally, after analyzing it, we came to the conclusion: kamal-ol-molk, influenced by the constitutional revolution and in response to the social changes that resulted, by passing through the dependent pole artist he has become an independent pole artist and this fundamental and important development can be considered as the beginning of the formation of an independent painting field in iran.