نقش انگیزه‌های اصلی انسان در گرایش به فرزندآوری از دیدگاه قرآن

بحث گرایش‌ها و انگیزه‌های فطری انسان از مباحث مهم انسان‌شناسی است. انگیزه‌های اصلی انسان، یعنی میل به بقا، کمال و لذت، ریشۀ انگیزه‌ها و گرایش‌های انسان مانند گرایش به فرزندآوری هستند. با توجه به اهمیت فرزندآوری در دین اسلام و مشکلات اقتصادی و تربیتی بر سرِ راه آن، این سوال پیش می‌آید که انگیزه‌های اصلی انسان چه نقشی در فرزندآوری دارند؟ آیا آنها عوامل موثرتر و قوی‌تری هستند، یا مشکلات و سختی‌های داشتن فرزند مانند اقتصادی و تربیتی؟ ما در این پژوهش با روش تحلیلی توصیفی و با رویکرد تفسیر موضوعی در پی کشف نظر قرآن دربارۀ نقش انگیزه‌های اصلی انسان در گرایش به فرزندآوری هستیم. یافته‌های پژوهش نشانگر آن است که انگیزۀ حب به بقا، نقش ایجاد انگیزش، و انگیزۀ حب به کمال دو نقش تقویتی و مدیریتی، و انگیزۀ حب به لذت دو نقش زمینه‌ای و تقویتی در گرایش به فرزندآوری دارند.

the role of fundamental human motivations in the inclination toward childbearing from the qur’anic perspective

the study of innate human tendencies and motivations is a central topic in anthropology. fundamental human drives—namely the desire for survival, perfection, and pleasure—form the roots of various inclinations, including the inclination toward childbearing. given the significance of procreation in islam and the economic and educational challenges that hinder it, this research raises the question: what role do these core motivations play in the desire to have children? are they stronger and more influential than the difficulties associated with child-rearing, such as financial and educational burdens? using a descriptive-analytical method and a thematic exegesis approach, this study seeks to uncover the qur’anic view on the role of fundamental human motivations in the inclination toward childbearing. the findings indicate that: the motivation of love for survival plays a role in initiating the desire for childbearing. the motivation of love for perfection serves both reinforcing and managerial functions. the motivation of love for pleasure contributes foundational and reinforcing roles in this inclination.