تحلیل تطبیقی آراء مفسران فریقین دربارۀ علم غیب رُسل مجتبی و مرتضی در آیات 179 سوره آل عمران و 26 تا 27 سوره جن

یکی از مسائل بحث‌برانگیز در قرآن کریم، موضوع «علم غیب» است که در آیه 179 سوره آل‌عمران و آیات 26-27 سوره جن، برای پیامبران برگزیده و پسندیده بیان شده است. ضرورت بررسی این موضوع در تبیین حدود و ثغور مغیبات و تحلیل آراء گوناگون مفسران فریقین در این زمینه است. هدف مقاله حاضر، ارائه دریافتی روشن و صحیح از علم غیب رسولان مجتبی و مرتضی است. این پژوهش با روش تحلیلی توصیفی، به تبیین، تطبیق و تحلیل دیدگاه مفسران مشهور فریقین در این دو دسته از آیات می‌پردازد. یافته‌های پژوهش حاکی از این است که مفسران نظرات «احوالات شخصی مردم»، «قیامت»، «رسالت»، «مسائل اقتضائی به حکمت خداوند» و «همه مغیبات» را در این آیات ذکر کرده‌اند. نتایج برجسته تحقیق نشان می‌دهد که گرچه هر یک از این موارد مصداقی از غیب محسوب می‌شوند؛ اما در آیه 179 سوره آل‌عمران، بحث بر روی «طریق دست‌یابی به غیب» یعنی «ارسال رسولان» با قلمرو «وحی رسالی» است و در آیات 26-27 سوره جن، بحث بر روی تعیین «قلمرو علم غیب» یعنی «آشکارسازی همه مغیبات (بجز مغیبات مخصوص به خداوند)» است.

comparative analysis of the views of the two sects of exegetes regarding the knowledge of the unseen of the prophets al-mujtabá and al-murtadhá in qur’anic verses 3:179 and 72:26-27

one of the contentious issues in the holy qur’an is the subject of the “knowledge of the unseen” (ʿilm al-ghayb), which is attributed to chosen and favored prophets in verse 179 of surah al-imran and verses 26–27 of surah al-jinn. it is necessary to study this topic in order to clarify the limits and scope of the unseen and to analyze the diverse interpretations of exegetes from both sunni and shia traditions regarding this matter. the present article aims to provide a clear and accurate understanding of the knowledge of the unseen possessed by the prophets al-mujtaba and al-murtadhá. this research employs an analytical-descriptive method to explain, compare, and analyze the views of prominent exegetes from both sects on these two sets of verses. the findings indicate that commentators have identified several categories of unseen knowledge in these verses, including “personal conditions of people,” “resurrection,” “prophethood,” “contingent matters according to god’s wisdom,” and “all unseen matters.” the prominent conclusion of the study reveals that although each category constitutes a type of unseen knowledge, verse 179 of surah al-imran primarily discusses the “means of attaining knowledge of the unseen,” namely the “sending of messengers” within the realm of prophetic revelation, whereas verses 26–27 of surah al-jinn focus on defining the “scope of knowledge of the unseen,” i.e., “disclosure of all unseen matters (except those exclusive to god).”