تحلیل آراء مفسران فریقین درباره اغوای الهی در آیه 34 سوره هود

یکی از مباحث بحث ‌برانگیز در قرآن، مفهوم تفسیری «اغواء» و «چگونگی اسناد آن به خداوند» در آیۀ «وَ لا یَنْفَعُکُمْ نُصْحی‏ اِنْ اَرَدْتُ اَنْ اَنْصَحَ لَکُمْ اِنْ کانَ اللَّهُ یُریدُ اَنْ یُغْوِیَکُمْ هُوَ رَبُّکُمْ وَ اِلَیْهِ تُرْجَعُون‏» (هود، 34) است. آرا مفسران مشهور فریقین در این موارد، متعدد و متقابل یگدیگر است. مقاله حاضر با روش تحلیلی - توصیفی درصدد است تا این آراء را احصا، دسته‌بندی و تحلیل نماید. یافته‌های پژوهش نشانگر این است که مفسران عمدتاً چهار معنای «ضلالت»، «هلاکت»، «ناامیدسازی از رحمت الهی» و «سلب رحمت الهی» را برای مفهوم تفسیری «اغواء» ذکر کرده و در بیان چگونگی اسناد آن به خداوند، برداشت‌هایی داشته‌اند که عمدتاً در دو دسته کلی «اسناد جبری» و «مجازاتی‌بودن» قابل اندراج‌اند. برآیند پژوهش حاضر این شد که اغواء در قرآن کریم با ساختار باب «افعال» در مورد «شیطان» و «قوم حضرت نوح (ع)» به خداوند اسناد داده شده که به معنای «جاری شدن حکم تکوینی از سوی خداوند به سقوط در آخرین مرتبه گمراهی» در اثر شدت کفر و ارتداد آن‌ها است؛ بنحوی‌که دیگر امیدی به هدایت آن‌ها وجود ندارد و بی‌درنگ پس از آن، عذاب الهی نازل می‌شود.

analysis of the views of commentators from the two sects on divine deception in verse 34 of surah hūd

one of the controversial topics in the qur’an is the interpretive concept of deception (ighwá) and how it is attributed to god in the verse and it will not benefit you if i advise you, if allah intends to lead you astray; he is your lord, and to him you will return (hūd, 34). the views of prominent commentators from both sunni and shia traditions on this issue are numerous and often contradictory. this article, using an analytical-descriptive method, aims to identify, categorize, and analyze these views. the findings indicate that commentators primarily mention four meanings for the interpretive concept of deception: misguidance, perdition, despairing of god’s mercy, and deprivation of god’s mercy. regarding the attribution of this concept to god, there are two main categories: fatalism and punitive. the conclusion of the present study is that in the qur’an, deception attributed to god in the context of the structure of the verb if’āl (denoting causality) in relation to satan and the people of prophet noah (as) refers to the enactment of god’s will for their fall into the deepest form of misguidance due to their extreme disbelief and apostasy. this results in the complete loss of hope for their guidance, after which god’s punishment swiftly descends upon them.