روش فهم حدیث در پرتو قرآن با تکیه برکتاب صافی ملا خلیل قزوینی در شرح الکافی کلینی

در میان ابزارهای فهم و شرح احادیث، آیات قرآن کهن ترین و شایسته‌ترین متن به شمار می رود و حدیث‌پژوهان و فقیهان در فهم احادیث، بسیار به آیات قرآن استناد جسته اند. البته روش استفاده آنان از آیات قرآن پراکنده بوده و تاکنون متن مدونی با این عنوان به رشته تحریر در نیامده است. نوشتار حاضر با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی، روش فهم حدیث در پرتو قرآن را با رویکردی بر کتاب «صافی در شرح کافی» اثر ملاخلیل قزوینی مورد واکاوی قرار داده است. به بیانی دیگر تحقیق حاضر به دنبال پاسخ دادن به این سوال است که ملاخلیل قزوینی در فهم و تشریح احادیث کافی چه بهره ای از آیات قرآن برده است؟ داده های تحقیق نشان می دهد که او ضوابط و قواعد و ابزارهای مفسران در فهم و تفسیر آیات قرآن را در خصوص احادیث پیاده سازی کرده و در میان ابزارهای مورد استفاده او در فهم و تشریح احادیث، آیات قرآن دارای جایگاه ویژه ای بوده است. روش مولف کتاب در زمینه فهم احادیث کافی با استناد به آیات قرآن، تحت عناوینی چون: کشف معنا از طریق مباحث ادبی، ارتباط ظاهری احادیث با قرآن، مصداق یابی، تصحیح آسیب های نوشتاری احادیث، قاعده سیاق، معلومات بدیهی و عقلی و مباحث علمی مورد بررسی قرار گرفته است.

method of understanding hadith in the light of the qur’an with reference to the book ṣāfī by mulla khalil qazvini in the explanation of al-kāfī by al-kulayni

among the tools for understanding and explaining hadiths, the verses of the qur’an are considered the oldest and most appropriate texts, and hadith scholars and jurists have frequently referred to the qur’anic verses in understanding the hadiths. however, their method of utilizing qur’anic verses has been scattered, and until now, no comprehensive text has been written specifically on this topic. this article uses descriptive and analytical methods to examine the method of understanding hadiths in the light of the qur’an, focusing on the book ṣāfī fī sharḥ al-kāfī by mulla khalil qazvini. in other words, this research aims to answer the question of how mulla khalil qazvini utilized qur’anic verses in understanding and interpreting the hadiths of al-kāfī. the findings of the research indicate that he applied the principles, rules, and tools used by commentators in understanding and interpreting qur’anic verses to the hadiths. among the tools he used in the understanding and explanation of hadiths, qur’anic verses held a special place. the author’s method of understanding the hadiths of al-kāfī through the reference to qur’anic verses has been explored under various headings such as: uncovering meaning through linguistic discussions, apparent relationships between hadiths and the qur’an, finding examples, correcting textual errors in the hadiths, the principle of context, obvious and rational knowledge, and scientific discussions.