>
Fa   |   Ar   |   En
   نمود علمی و پیش‌فرض‌های تفسیری کتاب «تاویل مشکل القرآن» ابن قتیبه در بوته نقد و تحلیل  
   
نویسنده حکمت محمدعلی ,قنبری بخشعلی ,نصیر اوغلی خیابانی صدیقه
منبع پژوهشنامه قرآن و حديث - 1399 - شماره : 27 - صفحه:141 -163
چکیده    ابن قتیبه دینوری از مفسران به نام قرن سوم هجری اهل سنت با گرایش حدیثی مخالف معتزله و در سلک عالمان بزرگ عصر خود بود که در اثر سترگ خود یعنی »تاویل مشکل القرآن «، به غور در قواعد و صناعات آیات قرآن پرداخته و وجوه قرآن و متشابهات آن را تفسیر کرده است. در خصوص جایگاه علمی ابن قتیبه لازم به ذکر است که ایشان تسلط کم نظیری بر علوم مرتبط با تفسیر داشته است ولی با این همه در تفسیر خود از ظن و گمان بهره برده و در مواردی نیز روایات مورد استناد وی چندان موثق نیستند. تفسیر وی صبغه فقهی داشته و در این خصوص فقه عامه با گرایش حنفی نمود بیشتری دارد. البته ایشان قرآن را تبیان همه معارف و احکام دینی محسوب می‌کند ولی این ادعا از منظر روایت شیعی حدیث ثقلین تایید نمی‌شود. پیش فرض‌های تفسیری وی خیلی گسترده است. از جمله قدسی و الهی بودن نص قرآن، مصونیت لفظی قرآن، جاودانگی دعوت قرآن، تفسیرپذیری قرآن و امثال آنها؛ ولی با این همه از منظر روایات شیعی ضعف‌هایی نیز دارد از جمله اینکه فقط به ذکر روایات بسنده کرده و در بیان مفردات نیز فقط به صرف ادعا اکتفا نموده است. ابن قتیبه همچنین به برخی از روایات موثق اهل بیت اعتنا نکرده و در نقل روایات نیز گزینشی عمل کرده و دست آخر اینکه برخی از روایات را نیز علیرغم غیرعقلایی بودن آنها ذکر نموده است.
کلیدواژه ابن قتیبه، تاویل مشکل القرآن، تفسیر، حدیث، فقه
آدرس دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز, ایران, دانشگاه آزاد تهران واحد تهران مرکزی, ایران, دانشگاه آزاد واحد تهران مرکز, ایران
پست الکترونیکی khiabani2001@hotmail.com
 
 

Copyright 2015
Islamic World Science Citation Center
All Rights Reserved