تعارض منافع در تولیت نظام سلامت ایران: زمینه‌های شکل‌گیری، چالش‌ها و راهکارها (یک مطالعه کیفی)

مقدمه: نظام سلامت همانند سایر بخش‌های حاکمیت می‌تواند دستخوش موقعیت‌های تعارض منافع شود. از آنجا که فعالیت‌های نظام سلامت ارتباط مستقیم با سطح سلامت جامعه دارد، وقوع تعارض منافع می‌تواند برای سلامت جامعه خطراتی را به‌همراه داشته باشد. این مطالعه با هدف شناسایی زمینه‌های شکل‌گیری، چالش‌ها و راهکارهای مدیریت موقعیت‌های تعارض منافع در تولیت نظام سلامت ایران انجام شد. روش‌‌ها: این مطالعه مقطعی و کاربردی به‌صورت کیفی انجام شد. با استفاده از روش گلوله برفی، 50 نفر از خبرگان حوزه سلامت انتخاب شدند و پیرامون پرسش پژوهش، با ایشان مصاحبه نیمه‌ساختاریافته انجام شد. داده‌های گردآوری‌شده با رویکرد تحلیل چارچوب و به‌صورت استقرایی تحلیل شدند. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار atlas ti9 انجام شد.یافته‌ها: در این مطالعه، سه مقوله اصلی «زمینه‌های شکل‌گیری تعارض منافع»، «چالش‌های مدیریت موقعیت‌های تعارض منافع» و «راهکارهای مدیریت موقعیت‌های تعارض منافع» و 57 مولفه استخراج شد. نتیجه‌گیری: به نظر می‌رسد زمینه‌های فرهنگی، سیاسی، مدیریتی و اجرایی، و نظارتی و قانونی می‌توانند در ایجاد موقعیت‌های تعارض منافع دخیل باشند. چالش‌هایی نظیر چالش‌های بافتاری، مدیریتی و اجرایی و سیاستگذاری مدیریت موقعیت‌های تعارض منافع را به تاخیر می‌اندازد. از‌این‌رو، مدیریت مصادیق ساختاری، نهادی و فردی، بهبود سیاستگذاری، تقویت قوانین و سازوکارهای نظارتی و تقویت نقش نهادهای مدنی می‌تواند در مدیریت این موقعیت‌ها کارآمد باشد.

conflict of interest in the governance of healthcare system in iran: root causes, challenges, and solutions (a qualitative study)

introduction: the healthcare system, like other sectors of public policy, is vulnerable to conflicts of interest (coi). considering direct impact of coi on societal health, the emergence coi in the healthcare system carries potential risks to public well-being. this study aimed to determine the origin, challenges, and solutions for managing coi within the governance framework of the iranian healthcare system.method: this cross-sectional, empirical qualitative study employed a snowball sampling technique. we identified 50 health experts and conducted semi-structured interviews. we applied inductive approach for data analysis, facilitated by the atlas ti9 software.results: three primary themes emerged: origins of coi, challenges in managing coi situations, and solutions for managing coi situations. altogether, we identified 57 codes for these three themes.conclusion: cultural, political, managerial, executive, supervisory, and legal contexts contribute to the emergence of coi situations. nevertheless, challenges- particularly structural, managerial, executive, and policy-related nature in conflict management, may delay coi management. consequently, effective management of these situations requires addressing structural, institutional, and individual factors, refining policy management, strengthening laws and regulatory mechanisms, and enhancing the role of civil institutions.