لزوم سیاستگذاری در حوزه جراحی زیبایی در نظام سلامت ایران

سردبیر محترم، در جوامع امروزی تحت تاثیر تحولات اجتماعی- فرهنگی با واسطه تبلیغات، شبکه‌های اجتماعی، فرهنگ رقابتی و مصرف گرایی، انسان ها بیشتر به بدن خود توجه نموده و برای مدیریت آن رفتارهای متفاوتی را اتخاذ می نمایند که یکی از آنها  جراحی زیبایی است. جراحی های زیبایی مداخلاتی هستند که داوطلبانه، درغیاب ناهنجاری‌های ارثی یا بیماری خاص و صرفا با هدف تغییر ظاهر فیزیکی انجام می‌شوند و بر جنبه های زیبایی و ظرافت تاکید دارند. بیش از 14.9 میلیون جراحی زیبایی در سراسر جهان در سال 2022 انجام شده است. این نرخ طی سه سال اخیر، برای اقدامات مربوط به  بدن (لیپوساکشن، ابدومینوپلاستی و لیفت بازو و پایین تنه) 25 درصد، سینه 15درصد، و صورت، 18درصد افزایش یافته است. این روند در دهه اخیر در ایران نیز سیر صعودی داشته است به‌نحوی که، ایران در میان کشورهای با رتبه بالای جراحی زیبایی و در جایگاه دوم خاورمیانه قرارگرفته است. نرخ تقاضا برای شایع ترین جراحی زیبایی (رینوپلاستی) در کشور،  هفت برابر امریکا است.  عوامل متعددی شامل علل درونی (نارضایتی از تصویر بدن،  اعتماد به نفس پایین، نیاز به تایید اجتماعی، دیده شدن وارتباطات اجتماعی مطلوب‌تر)، عوامل بیرونی (تاثیرات رسانه، سلبریتی‌ها، خانواده و دوستان) و عوامل ساختاری واجتماعی (گذار از سنت‌گرایی به مدرنیته، رشد فزاینده مراکز جراحی زیبایی، مقبولیت شبکه‌های اجتماعی، بازار پررونق اقتصادی و تبلیغات گسترده، پزشکی شدن مقوله زیبایی و سیاست رهاسازی جامعه پزشکی توسط وزارت بهداشت) بر تقاضای فزاینده جراحی زیبایی تاثیر گذارند. تمایل زنان به مداخلات زیبایی بیشتر از مردان و تابعی از فشارهای اجتماعی برای دستیابی به ایده‌آل‌های جسمانی و جذابیت جنسی است. جراحی زیبایی منجر به بهبود سلامت روان می شود اما می تواند با پیامدهای ناخوشایندی در سلامت فرد و تحمیل بار مالی بر نظام سلامت همراه باشد. عمل های زیبایی اغلب گران و فاقد پوشش بیمه بوده و منجر به فشار مالی، نابرابری در دسترسی و حتی هزینه های کمرشکن  می شوند. این جراحی ها از طریق تقاضای فزاینده برای منابع (کارکنان و تجهیزات) باری را بر سیستم سلامت تحمیل می نمایند. جراحی زیبایی در فهرست خدمات رسمی نظام سلامت کشور در بخش دولتی جای ندارد اما، در برخی از بیمارستان‌ها به دلیل منافع مالی از سایر کدهای جراحی استفاده می‌شود. این امر منجر به طولانی شدن زمان انتظار برای سایر خدمات ضروری، سوق متقاضیان به مراکز خصوصی، دریافت خدمت غیراستاندارد در مراکز نامناسب توسط تخصص های غیرمرتبط می‌شود و احتمال خطا، عوارض ناخواسته، نیاز به بستری و جراحی ترمیمی را اقزایش می‌دهد. در دنیا، مدیریت جراحی زیبایی به دلایلی مانند درآمدزایی بالا، همراهی با صنعت مد و تبلیغات، تقاضای القایی و پیامدهای اجتماعی و بهداشتی در کانون توجه قرار دارد. با این حال، در ایران سیاستگذاری و قانونگذاری مدونی در این زمینه وجود ندارد و دستورکارگذاری آن ضروری  به نظر می‌رسد. برای مدیریت موثر جراحی های زیبایی در نظام سلامت، ضمن تاکید بر حکمرانی مناسب، جمع آوری و ادغام اطلاعات مربوطه در سیستم های اطلاعات سلامت و انجام پروژه های تحقیقاتی موردنیاز، تدوین استراتژی هایی برای ارتقاء استانداردهای زیبایی واقع بینانه،  تضمین دسترسی به جراحی و کاهش فشار بر منابع مراقبت سلامت  با مشارکت کلیه ذی‌نقشان ضروری است. در همین زمینه برای بهبود پیامد بیماران و کاهش عوارض، استراتژی‌های مبتنی بر شواهد علمی شامل: مدیریت تقاضا از طریق بهبود سواد سلامت جامعه، ارائه مشاوره روانشناختی برای متقاضیان، تامین دسترسی به جراحی ایمن برای افراد واجدشرایط از طریق توسعه برنامه های کمک مالی، پوشش بیمه‌ای، تربیت نیروی انسانی مورد نیاز، بازآموزی در زمینه روش‌های نوین کم عارضه، صدور گواهینامه صلاحیت حرفه‌ای برای مجریان، کاهش فشار بر منابع سلامت از طریق بهینه‌سازی زمان‌بندی و تخصیص آن، تدوین و اجرای راهنمای بالینی، تدوین قوانین و فرایندهای نظارتی برای اطمینان از ایمنی بیمار و به حداقل رساندن عوارض شامل اعتباربخشی مراکز ارائه دهنده جراحی، الزامات مدیریت کیفیت، ایجاد روش‌های گزارش دهی برای عوارض جانبی و تامین بهینه تجهیزات توصیه می‌شود.

the necessity of policy making for cosmetic surgery in the iran's health system

dear editor,in today’s societies, influenced by sociocultural developments such as advertisements, social media, competitive culture, and consumerism, people pay more attention to their bodies and adopt various behaviors to manage them, including cosmetic surgery . cosmetic surgeries are voluntary interventions performed in the absence of congenital abnormalities or specific diseases, aimed at changing physical appearance and enhancing beauty and elegance. more than 14.9 million cosmetic surgeries were performed worldwide in 2022. over the past three years, this rate has increased by 25% for procedures related to the body (such as liposuction, abdominoplasty, and arm and lower body lifts), by 18% and 15% for breast and facial surgeries, respectively . this trend has risen in iran over the last decade, positioning the country among the highest-ranking nations for cosmetic surgery, and second in the middle east. for example, the demands for the most common cosmetic surgery, rhinoplasty, in iran is seven times higher than that in the united states . several factors contribute to the increasing demand for cosmetic surgery. dissatisfaction with body image, low self-confidence, the need for social approval, visibility, and more favorable social relations serve as individual causes, while external factors such as media influence, celebrities, families, and friends also contribute. some structural and social factors, such as transition from traditionalism to modernity, the growth of cosmetic surgery centers, the acceptability of social networks, a booming economic market, extensive advertising, the medicalization of beauty, and the policy of abandoning the medical community by the ministry of health, are leading causes.  women’s desire for beauty interventions is greater than men, which is somehow related to social pressures to achieve physical ideals and sexual attractiveness . cosmetic surgery can improve mental health; however, it can also have unpleasant consequences for clients’ health and impose financial burden on health system. cosmetic procedures are often expensive and typically not covered by insurance, leading to financial burdens, inequalities in access, and even catastrophic costs . these surgeries induce an additional burden on the health system due to the increasing demand for resources, such as staff and equipment [5]. cosmetic surgery is not officially recognized as part of the iranian public health system. consequently, in some hospitals, financial considerations resulted in the use of alternative surgical codes. unfortunately, this practice results in longer wait times for essential services, pushes applicants toward private centers, and exposes patients to substandard care from uncertified specialists.