پتانسیل باکتری bacillus thuringiensis و نماتد بیمارگر steinernema carpocapsae در کنترل سوسک برگ‌خوار نارون در فضای سبز تهران

درخت نارون (ulmus spp.)، یکی از گونه‌های غالب در فضای سبز شهری بسیاری از مناطق ایران به‌شمار می‌رود. سوسک برگ‌خوار نارون (xanthogaleruca luteola)، از آفات کلیدی این درختان با بیش از دو نسل در اکثر مناطق است. باکتری بیمارگر bacillus thuringiensis (bt) در کنترل بسیاری از آفات برگ‌خوار عملکرد موفقی داشته و نماتدهای بیمارگر حشرات نیز ویژگی‌های منحصر‌به‌فردی دارند که آنها را به عوامل موثر کنترل زیستی آفات گیاهان زینتی و فضای سبز تبدیل می‌کند. در این پژوهش، کارایی باکتری bacillus thuringiensis subsp. galleriae (btg) و یک جدایه بومی نماتد steinernema carpocapsae (sc) علیه لاروهای سوسک برگ‌خوار نارون در فضای سبز معابر محله نیاوران تهران در سال 1403 مورد ارزیابی قرار گرفت. براساس نتایج مطالعه قبلی، چهار تیمار شامل: باکتری btg با غلظت پنج در هزار، نماتدsc  با غلظت 500 لارو بیمارگر در میلی‌لیتر، ترکیب این دو عامل در همان غلظت‌ها و تیمار شاهد انتخاب شدند. با توجه به حساسیت بیشتر لاروها، آزمون‌های میدانی نیز بر روی لاروهای فعال برگ‌خوار نارون انجام گرفت. برای هر تیمار پنج شاخه دارای لارو و جدا از هم به‌عنوان تکرار  انتخاب و در سه نوبت بدون وقفه برای هر تکرار با اسپری آبپاش دستی محلول‌پاشی شدند. پیش از اعمال تیمار و یک هفته پس از آن، شمارش لاروهای زنده و تلف شده روی شاخه‌های علامت‌گذاری‌شده، انجام شد. نتایج نشان داد که زیرگونه مورد مطالعه از باکتری b. thuringiensis و همچنین جدایه بومی نماتد s. carpocapsae توان بیمارگری روی هر دو مرحله لاروی و بالغ آفت را دارا هستند. هر دو عامل بیوکنترل در کاهش جمعیت لاروهای برگ‌خوار نارون روی درختان معابر موثر بودند و تیمارهای اعمال‌شده تفاوت معنی‌داری از نظر ایجاد تلفات در لاروها نشان دادند. کاربرد باکتری مذکور منجر به 63/16 درصد مرگ‌و‌میر لاروها شد، در حالی‌که جدایه بومی نماتد s. carpocapsae به تنهایی باعث 25 درصد تلفات شد. بیشترین میزان تاثیر در ترکیب هم‌زمان این دو عامل با 77/78 درصد مرگ‌و‌میر لاروهای برگ‌خوار نارون مشاهده شد. این پژوهش برای نخستین بار در ایران انجام شده و نتایج آن نشان می‌دهد کاربرد تلفیقی این دو عامل زیستی می‌تواند به عنوان روشی موثر، پایدار و ایمن در مدیریت تلفیقی سوسک برگ‌خوار نارون در فضای سبز شهر تهران مدنظر قرار گیرد.

potential of bacillus thuringiensis and entomopathogenic nematode steinernema carpocapsae in control of elm leaf beetle in tehran urban landscapes

the elm tree (ulmus spp.) is one of the dominant species in urban landscapes in most parts of iran. elm leaf beetle (xanthogaleruca luteola), chrysomelidae, is one of the key pests of elm in most areas. the entomopathogenic bacteria, bacillus thuringiensis, have been successful in the control of many foliar pests, and entomopathogenic nematodes have unique characteristics, making them effective biocontrol agents for many landscape and ornamental pests. in the current study, the effect of different concentrations of the native isolate of steinernema carpocapsae (sc) and the bacteria b. thuringiensis subsp. galleriae (btg) either individually or in combination on elb larval mortalities was tested under field conditions.regarding the higher sensitivity of larvae compared with adults, the efficacy test was conducted on larval stages in the field. according to the results of laboratory tests, the field efficacy test included btg at 5%, sc at 500 ijs/ml of distilled water, and their combination against elb larvae at the concentrations above. five distinct twigs (repeats) infested with elb larvae were selected for each treatment and three uninterrupted puffs were sprayed on each twig using a hand sprayer. the number of healthy and dead larvae on tagged twigs were counted right before the test and one week afterwards. pathogenicity of the native isolate of sc and btg on larvae and adults of elb was confirmed; elb larvae were more susceptible to the nematode and the bacterium in most treatments compared with the adults. the interaction between the tested bacterium and nematode was additive at all concentrations. in field trials in tehran city during the summer of 2024, application of the tested bacteria resulted in 63.16% mortality of elb larvae, while the native nematode isolate caused 25% of mortality. the highest effectiveness was observed in the case of the combined application of two agents, resulting in 77.78% larval mortality. the results showed that the integrated use of these biocontrol agents could be employed as an effective, sustainable, and safe strategy in elb ipm in urban landscapes.