بررسی اثر بهره‌وری کل عوامل تولید بر تنوع صادراتی با تاکید بر اهداف سیاست‌های کلی نظام

یکی از مهم‌ترین اهداف سیاست‌های کلی نظام، دستیابی به درآمد پایدار ارزی به‌واسطه تنوع صادراتی و تمرکز بر نیروهای درون‌زای اقتصاد با بهبود در بهره‌وری است؛ بنابراین تنوع صادراتی تعیین کننده ثبات درآمد ارزی کشور و تابعی از بهره‌وری عوامل تولید و اندازه بازار داخلی به‌عنوان پیشران‌های افزایش رقابت پذیری است که می‌تواند اهداف سیاست‌های کلی نظام را تامین نماید، در همین راستا پژوهش حاضر با استفاده از شواهد آماری زیربخش‌های صنعتی طی دوره زمانی 1399-1381 و به‌کارگیری رهیافت داده‌های پانل به بررسی اثر بهره‌وری کل عوامل تولید و اندازه بازار داخلی بر تنوع صادراتی می‌پردازد، شواهد نشان می‌دهد که تنوع صادراتی در بخش صنایع غذایی در بالاترین مقدار و در محصولات معدنی دارای کمترین مقدار است؛ برآوردها نشان می‌دهد که اندازه بازار، داخلی اثر مثبت و معنی‌داری را بر تنوع صادراتی دارد و بهره‌وری کل عوامل تولید اثر منفی بر تنوع صادراتی دارد و بهبود بهره‌وری کل عوامل تولید در بخش‌های با اندازه بازار داخلی بزرگ‌تر منجر به کاهش تنوع صادراتی شده است که این موضوع دلالت بر عدم وجود ارتباط قوی بین زیربخش‌های صنعتی برای سرریز اثرات مطلوب دانش و مهارت بین آن‌ها دارد، علاوه بر این بخش صنعت قادر نیست نیاز نهاده‌ای زیربخش‌های صنعتی را تامین نماید که بر عدم درون‌زا بودن توسعه صنعت در اقتصاد ایران دلالت دارد.

examining the effect of the total factors productivity on export diversity with emphasis on the objectives of the general policies of the system

one of the most important goals of the system’s general policies is to achieve a stable foreign exchange income through export diversification and focusing on the endogenous forces of the economy with improvement in productivity. therefore, export diversification determines the stability of the country’s foreign exchange income and is a function of the productivity of production factors and the size of the domestic market as drivers of increasing competitiveness that can meet the goals of the general policies of the system. in this regard, this paper using statistical evidence of industrial sub-sectors over 2002-2020 and using the panel data approach it examines the effect of the total productivity of production factors and the size of the domestic market on export diversity. the evidence shows that the export diversity is the highest in the food industry sector and the lowest in mineral products, the estimates show that the size of the domestic market has a positive and significant effect on export diversification and the total factor of productivity has a negative effect on export diversification and improving the productivity of total production factors in sectors with a larger domestic market size has led to a decrease in export diversification, which indicates the absence of a strong relationship between industrial sub-sectors for spillover effects knowledge and skill among them, besides this, the industrial sector is not able to provide the input needs of the industrial sub-sectors, which indicates the lack of endogenous development of the industry in iran’s economy.