برآورد و ارزیابی عملکرد اقتصادی - انرژی - محیط زیستی ایران با استفاده از شاخص ترکیبی 3epi و مدل tvp

هدف اصلی این تحقیق طراحی شاخص عملکرد اقتصادی - انرژی - زیست‌محیطی «تری ای‌پی‌آی»[1] برای اقتصاد ایران با تعمیم روش‌شناسی خراموف و لی (2013) و ارزیابی نحوه اثرگذاری متغیرهای تحقیق روی شاخص ترکیبی عملکرد طی دوره زمانی 1991 تا 2021 در قالب مدل پارامترهای زمان - متغیر است. متغیرهای شاخص ترکیبی شامل نرخ تورم، نرخ بیکاری، رشد اقتصادی، نسبت کسری بودجه به تولید ناخالص داخلی و تغییرات شدت انرژی و شدت انتشار دی‌اکسیدکربن است. شاخص عملکرد طراحی شده به‌صورت وزنی و غیر وزنی محاسبه شده و با فیلتر هودریک - پرسکات جزء روند از جزء سیکلی تفکیک و وقایع‌نگاری مربوط به نقاط حداکثر و حداقل شاخص انجام شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد، روند بلندمدت شاخص عملکرد در بازه بین اعداد 35 تا 60 درصد قرار دارد که به‌طور متوسط نسبت به عدد مبنای شاخص (100 درصد) اختلاف قابل‌توجهی دارد. وقایع‌نگاری نقاط حداکثر و حداقل شاخص نشان می‌دهد، ضعیف‌ترین عملکرد براساس شاخص ترکیبی مربوط به دوره‌های اجرای سیاست تعدیل ساختاری (سال 1994 و 1995)، دور اول اعمال تحریم‌های اقتصادی (2012) و تشدید تحریم‌های اقتصادی در دور اخیر تحریم‌ها (سال 2019) و بهترین عملکرد مربوط به دو دوره ثبات نسبی متغیرهای اقتصاد کلان (سال 2000) و دوره زمانی اجرایی شدن توافق برجام (سال 2016) است. نتایج حاصل از کاربرد مدل پارامترهای زمان - متغیر نشان می‌دهد، طی دوره زمانی پس از سال 2011 تا سال 2021، بیشترین ضریب تاثیر منفی بر روی شاخص عملکرد طراحی شده را متغیر نسبت کسری بودجه به تولید ناخالص داخلی داشته است.

estimation and evaluation of iran's economic-energy-environmental performance with 3epi composite index and tvp model

the main goal of this research is to design a composite economic-energy-environmental performance index (3epi) for iran's economy by generalizing the methodology of khramov and lee (2013) as well as evaluating the effect of variables on the composite performance index during the period from 1991 to 2021 using a time-varying parameters model (tvp). the 3epi index is calculated in a weighted and unweighted form, and the trend is separated from the cyclic with the hodrick-prescott filter. the findings show that the long-term trend of the 3epi index is in the range between 35 and 60 percent, which is significantly different from the base number of the index (i.e. 100 percent). the chronicle of the index shows that the worst performance is related to the implementation period of the structural adjustment policy (1994 and 1995), the first round of economic sanctions (2012), and the intensification of economic sanctions in the latest round of sanctions (2019). the best performance is related to the two periods of the relative stability of macroeconomic variables and the period of implementation of the jcpoa agreement. the results of the application of the tvp model show that, from 2011 to 2021, the variable of the budget deficit to gdp ratio had the most significant negative impact on iran's 3epi performance index