قراردادهای بهره‌برداری، نگهداری و تعمیرات (o&m) در صنعت نفت و گاز ایران

همگام با تغییر نگرش وزارت نفت در سال 1397 بر واگذاری عملیات بهره‌برداری، نگهداری و تعمیرات مجتمع‌های نفت و گاز به بخش خصوصی، الگوی برون‌سپاری و طراحی قراردادهای مطلوب این عملیات موردتوجه جدی قرار گرفت. پژوهش حاضر که حاصل این بررسی‌ها و مصاحبه با مدیران و صاحب‌نظران بخش دولتی و خصوصی صنایع نفت و نیرو است، با دسته‌بندی این قراردادها به دو دسته مستقل و یکپارچه، قراردادهای دسته مستقل را در هفت نوع: تامین منابع، بازرسی، بسته‌کاری، بسته‌کاری شاخصی، ترکیبی، مرحله‌ای و محصول‌محور بخش‌بندی نموده و باتوجه به جهت‌گیری اکثر مدیران صنعت نفت، بر تنظیم قراردادهای مستقلِ بهره‌برداری، نگهداری و تعمیرات، در انتهای چرخه عمر پروژه، این نتیجه حاصل‌شده است که شکل مطلوب برون‌سپاری، نه از طریق قراردادهای مستقل، بلکه از طریق قراردادهای یکپارچه توسعه و بهره‌برداری (تولید) که در آن بهره‌برداری از ابتدا به شکل زیرمجموعه (جزئی) از قرارداد است، تحقق می‌یابد. در انتها با بررسی ویژگی قرارداد‌های یکپارچه بالادستی به‌ویژه الگوی قراردادهای بالادستی نفتی ایران و انواع قراردادهای پایین‌دستی یکپارچه مانند epc+o&m و همچنین الگوی طرح، ساخت و بهره‌برداری انجمن فیدیک، این نتیجه‌گیری حاصل می‌شود که مطلوب‌ترین شکل برون‌سپاری این عملیات از طریق قراردادهای ساخت، بهره‌برداری و انتقال و بهسازی، بهره‌برداری و انتقال شکل می‌گیرد.

operation and maintenance (o&m) contracts in iran's oil and gas industry

with the change in policy by the iranian ministry of petroleum in 2017 to outsource the operation and maintenance of oil and gas units to the private sector, the o&m outsourcing contract framework has drawn more attention than ever.this study first explores the current state of o&m contracts, in conjunction with the laws and regulations, and wraps up that the ministry of petroleum has an inherent duty to comprehensively outsourcing these operations to the private sector. the next step points out that the vast majority of operation contracts, which are always claimed as o&m contracts, are basically manpower contracts.the next step is to categorize these contracts into two categories: independent and integrated. this study divided independent categories into seven categories: manpower, inspection, package-based, indexed packages, hybrid, and full coverage. in opposed to the current method of making independent o&m contracts in the oil and gas industry, the results showed that optimal o&m outsourcing takes place through integrated contracts in which the operation is a partial part of that contract. furthermore, a review of the framework of integrated upstream contracts, particularly the iranian upstream petroleum contract (ipc), and some types of integrated downstream contracts, such as the epc+o&m and the fidic dbo model, conclusively demonstrates that build operation and transfer and rehabilitate, operate, transfer contracts are one of the most effective methods of outsourcing these operations.