تعارض گفتمان رسمی و واقعیت نسلی در جامعه‌پذیری جنسیتی نوجوانان ایرانی (تحلیل محتوای کتب مدیریت خانواده و سبک زندگی و بررسی خوانش دانش‌آموزان دختر از آن)

این پژوهش به مطالعۀ جامعه‌پذیری جنسیتی در دو کتاب درسی «مدیریت خانواده و سبک زندگی» ویژه دختران و پسران پایۀ دوازدهم و ارزیابی خوانش دانش‌آموزان دختر از محتوای جنسیتی کتاب ویژه دختران می‌پردازد. هدف این پژوهش تحلیل محتوای این کتب به‌عنوان ابزار جامعه‌پذیری رسمی، با‌‌تاکید بر بازنمایی ارزش‌ها، نقش‌ها، و روابط قدرت جنسیتی است و مطالعه و تیپ‌شناسی واکنش غالب دانش‌آموزان دختر به‌عنوان گروه هدف نسبت به محتوای کتاب است.روش پژوهش حاضر تحلیل محتوای کیفی استقرایی و مصاحبۀ عمیق با ده‌ نفر از دانش‌آموزان است و داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار maxqda کدگذاری و تحلیل شده‌اند.یافته‌ها نشان می‌دهد ساختار معنایی کتب مبتنی بر نگاه ذات‌گرایانه به جنسیت است که به بازتولید نقش‌های سنتی جنسیتی منتهی می‌شود. خوانش دانش‌آموزان دختر از کتاب ویژۀ دختران منطبق بر نتایج تحلیل محتوای کتاب است. آن‌ها معتقدند هدف کتاب بازتولید معنای زنانگی و مردانگی منطبق بر نظام جنسیتی سنتی و به حاشیه راندن کنشگری اجتماعی فعال زنان است. از این‌رو نسبت به محتوای کتاب واکنش‌های انتقادی، اعتراضی و مقاومت‌آمیز نشان داده‌اند که شکاف ارزشی میان گفتمان رسمی مدرسه و زیست‌جهان آنان را برجسته می‌کند.این پژوهش نشان می‌دهد که بازنگری در محتوای آموزشی جنسیتی برای همخوانی با تحولات فرهنگی اجتماعی و حفظ تاثیرگذاری برنامۀ درسی آشکار در فرآیند جامعه‌پذیری جنسیتی ضروری است.

the conflict between official discourse and generational reality in the gender socialization of iranian adolescents (a contenet analysis of family management and lifestyle textbooks and a study of female students' reading of their book)

this research studies gender socialization in two textbooks, family management and lifestyle for twelfth grade girls and boys, and evaluates female students' reading of the gender content of the book which is written for girls. the purpose of this research is to analyze the content of these books as a tool of formal socialization, with an emphasis on the representation of values, roles, and gender power relations, and to study and typify the predominant response of female students as the target group to the content of their special book.the research method is inductive qualitative content analysis and in-depth interviews with ten girl students, and the data were coded and analyzed by using maxqda software.the findings show that the semantic structure of the books is based on an essentialist view of gender, which leads to the reproduction of traditional gender roles and gender system. female students' reading of their book is consistent with the results of the content analysis. they believe that the purpose of the book is to reproduce the meaning of femininity and masculinity in accordance with the traditional gender system and to marginalize women's social activism. therefore, critical, protesting, and resistant reactions to the content of the book have been shown, highlighting the value gap between the official school discourse and their living world. this research shows that a review of gender educational content is necessary to align with cultural and social developments and maintain the effectiveness of the explicit curriculum in the process of gender socialization.