مسئلۀ ناترازی تولید و مصرف برق در ایران و جایگاه شهروند باسواد انرژی در مصرف بهینه

شهروند دارای سواد انرژی، عامل مهمی در بهره‌گیری از نوآوری‌های اجتماعی در کنار نوآوری‌های فناورانه برای مواجهه با ناترازی‌ها و اصلاح الگوی مصرف در حکمرانی صنعت برق قلمداد می‌شود. این مقاله با تشریح مسئلۀ ناترازی تولید و مصرف برق به‌مثابۀ یک بحران عمومی که بر ضرورت نقش‌آفرینی شهروندان در مصرف بهینه تاکید دارد، به سنجش سواد انرژی شهروندان در ابعاد شناختی (آگاهی)، عاطفی (تصمیم‌گیری مبتنی بر معیارهای ارزشی) و رفتاری (صرفه‌جویی) مصرف برق و تبیین تغییرات آن در سطح ملی می‌پردازد.روش پیمایش و تکنیک پرسشنامه برای گردآوری داده‌ها و آماره‌های توصیفی و رگرسیون چندمتغیره در تحلیل داده‌ها استفاده شده است.یافته‌ها بیانگر میانگین آگاهی شهروندان در حوزۀ برق روی طیف صفر تا ده 5.41، اهمیت معیارهای ارزشی در تصمیم‌گیری برای مصرف برق 6.74 و رفتارهای صرفه‌جویانه 7.59 است. میزان هریک از این متغیرها براساس متغیرهای زمینه‌ای متفاوت است؛ ضمن اینکه بین هریک از ابعاد، رابطۀ معناداری وجود دارد؛ به‌گونه‌ای که با افزایش در میزان آگاهی، میزان اهمیت معیارهای ارزشی در مصرف، بیشتر شده و افزایش این دو در افزایش رفتارهای صرفه‌جویانه تاثیرگذار بوده است.سطح سواد انرژی شناختی، متوسط روبه‌پایین، عاطفی، متوسط روبه‌بالا و رفتاری، بالا ارزیابی می‌شود. تغییرات میزان سواد انرژی براساس متغیرهای زمینه‌ای و نیز اثرگذاری ابعاد روی هم، یافتۀ مهمی در سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی ارتقای آن تلقی می‌شود. پیشنهاد پژوهش در ارتقای سواد انرژی تاکید بر توجه به ابعاد همه‌جانبۀ آن و ارتباط آن‌ها با یکدیگر با توجه به متغیرهای زمینه‌ای است. جامعه‌پذیری از طریق آموزش در مدارس و خانواده و ترویج آموزش‌های عمومی ضرورت دارد.

the issue of an imbalance between electricity production and consumption in iran and the role of energy-literate citizens in achieving optimal consumption

an energy-literate citizen is a critical agent in leveraging social and technological innovations in the governance of the electricity industry to address conflicts and alter consumption patterns. in this article, we have assessed the cognitive (awareness), emotional (decision-making based on value criteria), and behavioral (savings) dimensions of energy literacy and elucidated its evolution at the national level.the data was collected using the survey method and questionnaire technique, and the data was analyzed using descriptive statistics and multivariate regression.the results indicate that the average level of awareness among citizens in the field of electricity on the spectrum (0-10) is 5.41. the significance of value criteria in the decision to consume electricity is 6.74, and save behaviors are 7.59. the quantity of each variable varies depending on the background variables, but there is a significant relationship between the dimensions. in this manner, the significance of value criteria in consumption has increased as a result of the rise in awareness, and the combination of these two factors has been effective in promoting thrifty behaviors.the cognitive energy literacy level is low, while the affective and behavioral literacy levels are high. an essential discovery in the development of policy and the planning of its enhancement is the alteration in energy literacy levels as a result of background variables and the interaction of dimensions. the research proposal in promoting energy literacy is to underscore the importance of its comprehensive dimensions and their interrelationships in relation to background variables. it is imperative to promote general education and socialization through education in schools and families.