دگرگونی نسلی در زندگی علمی دانشگاهی (مورد مطالعه: دانشگاه تهران، تربیت مدرس و شهید بهشتی)

در دهه‌های اخیر دگرگونی‌هایی در دانشگاه ایران روی داده است و عملکرد آموزشی و پژوهشی دانشگاهیان مورد بحث قرار گرفته که قابل‌تامل است. به‌نظر برخی از ارزش‌ها، هنجارهای دانشگاهی در طی نسل‌ها رنگ باخته‌اند که مطالعۀ آن از اهمیت حیاتی برخوردار است. هدف این پژوهش مطالعۀ کیفی تحولات نسلی دانشگاهیان و علل و پیامدهای آن در نیم‌قرن گذشته است. روش تحقیق کیفی و از نظریۀ زمینه‌ای استفاده شده است. جامعۀ موردمطالعه استاد تمام‌های سه دانشگاه تهران، تربیت‌مدرس و شهید بهشتی بودند که برحسب سن، سابقۀ عضویت علمی و جریانات اجتماعی در سه نسل از هم تفکیک و نمونه‌ها به‌صورت هدفمند از میان آن‌ها انتخاب شدند. برای گردآوری داده‌ها از مصاحبۀ اکتشافی و نیم‌ساختاریافته استفاده شد. داده‌ها با 52 مصاحبه به اشباع نظری رسید و با نرم‌افزار اطلس تی‌آی مورد تحلیل قرار گرفت. از استخراج مصاحبه‌ها 26 مقولۀ محوری به‌دست آمد. یافته‌ها نشان‌داد که طی سه نسل دانشگاهی، اخلاق‌مداری و رعایت هنجارهای آکادمیک به‌سمت امور صنفی و ارتقاء پیش می‌رود. پول و منفعت فراتر از علم رفته است. شیوۀ جامعه‌پذیری از استادشاگردی به دانشجومحوری تقلیل یافته است. ارتباط عاطفی حضوری به تعامل علمی غیرحضوری تبدیل شده است. سنت اقامت در پردیس به فعالیت بیرون از پردیس دانشگاهی تغییر یافته است؛ نتیجه این‌که به‌رغم مشترکات بین سه نسل، دگرگونی در سبک زندگی علمی دانشگاهیان اتفاق افتاده است و دانشگاه نخبه‌گرایانۀ آموزشی به‌سمت دانشگاه توده‌گرایانه و کارآفرین پژوهشی پیش‌می‌رود. درآمدزایی از علم، ارزش‌های ذاتی آن را تحت‌تاثیر قرار داده و کمّیت بر کیفیت غلبه کرده است.

generational change in the academic life of iran (case study: university of tehran، tarbiat modares and shahid beheshti)

in recent decades, there have been changes in the university of iran that are worth considering. the purpose of this study is a qualitative study of the generational changes of academics and its causes and consequences in the last half century. theresearch method is qualitative and the underlying theory is used. samples werepurposefully selected from among the professors of all three universities of tehran,tarbiat modares and shahid beheshti. data were saturated with 52 exploratoryinterviews and analyzed with atlas it software. the findings showed that ethics andadherence to academic norms are moving towards union affairs and promotion. moneyand profit have gone beyond science. the method of socialization has been reducedfrom teacher-student to student-centered. face-to-face emotional communication hasbecome a face-to-face scientific interaction. the tradition of staying on campus haschanged to off-campus activities. the result is that despite the similarities between thethree generations, there has been a change in the academic lifestyle of academics, andthe elite educational university is moving towards a mass university and a researchentrepreneur. monetization of science has affected its intrinsic values and quantity hasovercome quality.