بررسی رقابت ژئوپلیتیکی ایران و عربستان در آسیای جنوب غربی بر محوریت تئوری تامپسون و کلرمونت (2010-2022)

هدف: ایران و عربستان به‌عنوان دو بازیگر کلیدی در آسیای جنوب غربی در کنار ترکیه و رژیم اسرائیل در حال تلاش برای افزایش قدرت و شکل دادن به الگوی ژئوپلیتیکی مدنظر خود در این حوزه جغرافیایی هستند. وقوع بیداری اسلامی در سال 2010 بر رقابت ژئوپلیتیکی ایران و عربستان در منطقه دامن زد و منطقه صحنه رقابت دو کشور قرار گرفت. در این راستا این پژوهش با بهره‌گیری از تئوری «تامپسون و کلرمونت» به‌دنبال بررسی ابعاد رقابت ژئوپلیتیکی ایران و عربستان در جنوب غرب آسیا در بازه زمانی 2010-2022 است.روش‌شناسی: روش مورداستفاده در این پژوهش از بعد هدف کاربردی و از بعد ماهیت توصیفی – تحلیلی و شیوه گرداوری اطلاعات کتابخانه‌ای و اسنادی است.یافته‌ها: نتایج حاصل از پژوهش متناسب با تئوری تامپسون و کلرمونت نشان می‌دهد که رقابت ژئوپلیتیکی دو کشور در آسیای جنوب غربی در سه بعد رقابت فضایی، رقابت موقعیتی و رقابت اندیشه‌ای قرار دارد. در بعد فضایی رقابت دو کشور در کانون‌هایی فضایی مهم در آسیای جنوب غربی نظیر عراق، بحرین، یمن، سوریه و لبنان در جریان بوده است. در بعد موقعیتی رقابت دو کشور در بعد ژئواستراتژیک و تلاش برای دست‌یابی به اهداف خود در منطقه آسیای جنوب غرب، تلاش برای تجهیز نظامی بیشتر و رقابت اقتصادی در قالب فروش منابع انرژی و تسلط بر گذرگا‌های انتقال منابع انرژی قرار داشته است. در بعد اندیشه ای نیز رقابت اصلی دو کشور در زمینه رقابت مذهبی در قالب دو اندیشه تشیع و وهابیت و تلاش برای ائتلاف‌سازی با سایر کشورها قرار داشته است.نتیجه گیری: در این راستا نوع رویکرد سیاست خارجی ایران در این دوره حمایت از محور مقاومت و تلاش برای گسترش ابعاد آن بوده است و تلاش عربستان حمایت از گروه های تکفیری و به کارگیری دیپلماسی ماهرانه برای شکل دادن به ائتلاف علیه ایران با حمایت های آمریکا بوده است.

investigating the geopolitical competition between iran and saudi arabia in southwest asia based on the theory of thompson and claremont (2012-2022)

iran and saudi arabia, as two key players in southwest asia, along with turkey and the israeli regime, are trying to increase their power and shape their desired geopolitical model in this geographical area. in this regard, this research, using the theory of “thompson and claremont”, seeks to investigate the dimensions of the geopolitical competition between iran and saudi arabia in southwest asia.method:the method used in this research is “descriptive-analytical” and the method of collecting library and documentary information.results: the results of the research according to the theory of thompson and clermont show that the geopolitical competition of two countries in southwest asia is in three dimensions “spatial competition, situational competition and ideological competition”. in the space dimension, the competition between the two countries has been going on in important space centers in southwest asia such as iraq, bahrain, yemen, syria and lebanon. in the situational dimension of the competition between the two countries, in the geostrategic dimension and trying to achieve their goals in the south west asia region, there has been an effort to equip more military and economic competition in the form of selling energy resources and dominating the energy resources transmission corridors. in the ideological dimension, the main competition between the two countries has been in the field of religious competition in the form of shiism and wahhabism, and efforts to form alliances with other countries.conclusion: in this regard, iran’s foreign policy approach is to support the axis of resistance and try to expand its dimensions, and saudi arabia’s effort is to support takfiri groups and use skillful diplomacy to form a coalition against iran with american support. it should be said that due to the peace agreement of the israeli regime with the arab countries and the creeping movement of saudi arabia in this direction, in the future we will witness the expansion of the competitive dimensions of the two countries in the geopolitical field of southwest asia.