تحولات حقوق زنان در پرتو نسل های حقوق بشر با تاکید بر جهان اسلام

هدف: در ادبیات معاصر در باب حقوق بشرکه نگاه لیبرالیستی در آن وجه غالب دارد، رهیافت عام پذیرفته شده‌ای وجود دارد که آن ها را به چهار نسل طبقه‌بندی می‌کند. در این مجموعه، نسل چهارم به محور حقوق توسعه پایدار و مولفه های آن توجه ویژه دارد و موضوع حقوق زنان نیز در این فضا مطرح می شود. بررسی این تحولات در جهان و  و به موازات آن در جهان اسلام، محور اصلی این پژوهش است.این تحولات در جهان اسلام نیز انعکاس داشته و همسویی ارزشمندی را میان  کشورهای جهان اسلام با روند تحولات جامعه جهانی البته در چهارچوب و حفظ ارزش های اسلامی شاهد هستیم. سازمان همکاری اسلامی همانند سازمان ملل متحد، توجه خاصی را به موضوع حقوق زنان معطوف داشته است. هدف اصلی این پژوهش، کمک به مطالعات حقوق بشری و ایجاد فضا برای نزدیکی مولفه های حقوق بشری و توسعه در دو سطح جهانی و جهان اسلام است. روش: روش تحقیق در این مطالعه، تکیه بر رویکرد توصیفی تحلیلی دارد و در قالب مطالعه کتابخانه ای صورت گرفته است. تحقیق مبتنی بر داده های آماری مستند است. ابتدا روند تحولات حقوق زنان در پرتو حقوق بشر و حق توسعه  در سطح جهانی ارائه می شود و سپس ضمن تاکید بر محوریت ارزش های اسلامی در جهان اسلام، میزان انطباق این تحولات بر پایه ادبیات و اسناد سازمان همکاری اسلامی به ویژه در مولفه های توسعه ارزیابی می گردد؛ به عبارت دیگر جهان اسلام ضمن تلاش برای حفظ مولفه های ارزشی خود، به موازات تحولات حقوق بشری در جهان، مسیر پیشرفت و توسعه خود را ادامه داده است. یافته ها: فرضیه تحقیق بر این نکته اشاره دارد که جهان اسلام ضمن حفظ ارزش های دینی و هویتی خود، همانند تحولات حقوق بشری در جهان به ویژه در بحث توسعه، پیشرفت های قابل توجهی داشته است. شایان ذکر است که در ارتباط با شاخص توسعه جنسیتی، تفاوت معناداری میان تحولات جهان و جهان اسلام وجود ندارد، ولی در شاخص توسعه نابرابری جنسیتی، تفاوت محسوس است که تفاوت مزبور نه از باب بی توجهی جهان اسلام، بلکه ناشی از تفاوت ریشه ای در جهان بینی مکتب اسلام از انگاره های لیبرالیستی است.نتیجه گیری: روند تحولات مباحث حقوق بشر و حقوق زنان در جهان و جهان اسلام، در شاخص های توسعه سیر صعودی داشته است.

Developments in Women’s Rights in the Light of Generations of Human Rights in the World and in the World of Islam

Objective: In the contemporary literature on human rights, there is a generally accepted approach that classifies them into four generations. The fourth generation pays special attention to the axis of sustainable development law and the issue of women’s. The study of these developments in the world and the Islamic world is the main objective of this research. These developments are also reflected in the Islamic world, and we are witnessing a valuable alignment between the countries of the Islamic world and the developments in the international community. The Organization of Islamic Cooperation, like the United Nations, has paid special attention to the issue of women’s rights.Method: The research method is based on a descriptiveanalytical approach and is based on documented statistical data. First, the process of developments in women’s rights in the light of human rights and the right to development is presented at the global level, and then the degree of compliance of these developments in Islamic world is evaluated based on the literature and documents of the Organization of Islamic Cooperation.Findings: The research hypothesis states that there is no significant difference between the world and the Islamic world in relation to the Gender Development Index, but the difference in the Gender Inequality Development Index is still noticeable.Conclusion: The evolution of human rights and women’s rights in the world and the Islamic world has had an upward trend in development indicators, but in some development indicators, there is a limited distance between the world and the Islamic world.