آینده نظام سیاسی عراق: پیشران‌ها و سناریوهای پیش‌رو

هدف: با تغییر نظام سیاسی بعثی در عراق در سال 2003 و درنتیجه برجسته شدن هویت‌های قومی و مذهبی جنگ داخلی شدت یافت؛ با ظهور داعش، مداخلات منطقه‌ای و بین‌المللی در این کشور به بیشترین حدّ خود رسید و درنهایت با برگزاری همه‌پرسی استقلال کردستان، سمت‌وسوی آینده عراق در قالب یک دولت-ملت با چالش‌هایی جدی مواجه شد؛ هدف اصلی پژوهش بررسی این مسئله است که تحت تاثیر فضای سیاسی اجتماعی عراق و مولفه‌های مختلف داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی، چه سناریوهایی برای نظام سیاسی عراق در یک دهه آینده قابل تصور است؟ روش: در این تحقیق از رویکرد آینده‌پژوهی و روش سناریونویسی پیتر شوارتز استفاده شده است. یافته‌ها: پس از بررسی عوامل و پیشران‌های تاثیرگذار در آینده نظام سیاسی عراق، دو عدم قطعیت اصلی -به‌مثابه عوامل تعیین‌کننده و با قطعیت کم- در خصوص آینده نظام سیاسی این کشور شناسایی شده است که عبارت‌ است از: افزایش یا کاهش اقتدار دولت مرکزی؛ و افزایش یا کاهش منازعات قومی و مذهبی. سه سناریو اصلی بر اساس این عدم قطعیت‌ها طراحی شده‌اند: عراق منسجم با اقلیم کردی، تجزیه عراق و فدرالیسم. نتیجه گیری: درصورتی‌که توان و اقتدار دولت مرکزی افزایش و منازعات قومی-مذهبی کاهش یابد، نظام سیاسی عراق، به سمت انسجام سوق می‌یابد. کاهش اقتدار دولت مرکزی و افزایش منازعات قومی-مذهبی باعث تجزیه عراق می‌شود. افزایش هم‌زمان اقتدار دولت مرکزی و منازعات قومی و مذهبی نیز منجر به ظهور سناریوی فدرالیسم (بر مبنای خطوط قومی-مذهبی) خواهد شد.

Iraq's future political system: drivers and forward scenarios

Objective: the civil war intensified as a result of the ethnoreligious identities highlighted by the Baathist regime change in Iraq in 2003; In the following these conflicts, with the advent of ISIS, regional and international interventions in the country reached their highest levels; finally, Iraq's future direction in the form of a nationstate confronted with serious challenges by holding a referendum on independence for Kurdistan. So, the main question of the study is that what can be considered scenarios for the Iraqi political system for the next decade under the influence of the politicalsocial environment of Iraq and the various components of domestic, regional and international? Method: in order to perform this future study, we use Peter Schwartz scenario planning method. Results: After examining the factors and drivers affecting ethnoreligious conflicts of Iraq in three domestic, regional and international dimensions, we identified two main uncertainties as determinants and with limited certainty about the future of the Iraqi political system which are: Increase or decrease in authority of the central government; and increase or decrease in ethnic and religious conflicts. Based on these uncertainties, three major scenarios were designed: integrated Iraq with the Kurdish region, disintegration of Iraq and federalism. Conclusion: If the power and authority of the central government increases and ethnoreligious conflicts are reduced, the Iraqi political system will lead to coherence. Reduction in the authority of the central government and as well as increasing ethnicreligious conflicts will break down Iraq. The simultaneous increase in the authority of the central government and ethnoreligious conflicts will also lead to the emergence of a federalist scenario (based on ethnoreligious lines).