آموزه‌های بربهاری و تاثیر آن بر جریان‌های سلفی‌گری

هدف پژوهش حاضر بازخوانی عقاید بربهاری و نتایج حاصل از این تفکرات است. بربهاریه پیروان ابوعبدالله محمد بن حسن بن خلف بربهاری از علمای بنام و مشهور حنبلی در قرون سوم و چهارم هجری است. تعصب و تصلب فکری بربهاری، عقاید وی را در زمره باورهای وهابیت امروزی قرار میدهد. شورش، خودکامگی، محبوبیت و پیچیدگی فردی، شخصیت او را در هاله ای از ابهام قرار داده است. اقدامات پیروانش از یکسو و ناتوانی خلافت در مهار عملکرد او از سوی دیگر، موجب استمرار اقدامات ماجراجویانه وی گشت. تفتیش عقاید مردم، تقابل سرسختانه با شیعیان، تخریب مسجد براثا نمونه هایی از اقدامات او به شمار میآیند. بربهاری توانست در عصری که تضارب عقاید و آرای گوناگون در جامعه جریان داشت، با اعمالی خودسرانه اقتدار خویش را به نمایش گذارد و پیروان بسیاری به دست آورد. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی، ضمن پرداختن اوضاع زمانه بربهاری، به بازخوانی ریشه های فکری و ماهیت اعمال آنها پرداخته است. از نتایج تحقیق برمیآید که تحرکات آنان: اولاً از محدوده بغداد خارج نبوده است. ثانیاً تضارب و درگیریهای شدید با دیگر فرق و گروه های مذهبی موجود فعالیت آنان راسبی شده است.